Uşşaki meşayıhından Sıddık Naci Eren efendi’nin mürşidlerinden Mehmed Ruhi efendi divanında  Ramazan ile ilgili  bir şiiri :

Ramazan-ı Şerif Kasidesi

Ey Allah’ım bizlere tatdır lezzet-i şuhud

( şuhud : Tasavvuf yolunda ilerleyenin kalb ve rûh ile çeşitli mertebeleri görmesi.)
Merhaba ey hoş geldin mübarek şehr-i Ramazan
Tutalım oruç zevkiyle farz-ı terâvih
İftar, sahur sofrası mübarek şehr-i Ramazan
İnzal ettin Kur’an-ı cem’an Kadir gecesi
Zengin fakir bir oldu gönüller sunar doldu
Verelim zekat, fitre, mübarek şehr-i Ramazan
On günü rahmet ile yirmisi mağfiretle
Sonunda itgun minen niran mübarek şehri Ramazan

(  Yakıcı ve sıkıntılı geçen günlerin ardından sonunda mübarek Ramazan ayı geldi )
Şeriat orucu unsur tarikatle havasle
Hakikat marifetten her nefesi Allah ile
Sekiz Cennet açılır Cehennemler kapanır
Rahmet-i derya saçılır mübarek şehr-i Ramazan
Enbiya evliyalar mü’mine feyiz saçtılar
Habibullah şefâati ile mübarek şehr-i Ramazan
Allah oruç mükafat hududu yok cennette
Cemalinle karşılarım mübarek şehr-i Ramazan
Ya İlâhi Ruhi’yi nasip eyle ömründe
İhvânı mâfevkiyle tutmak Ramazanları Yâ Rabbi, bu ayı kalplerimize nûr, nefislerimize tezkiye, ruhlarımıza vuslat eyle.

Bizi Sen’den gayrısından uzaklaştırıp rızâna yaklaştır.

Kaynak :

1- Mehmed Rihi Efendi Divanı

Foto

Kitap temini : Şelale Yayıncılık  / 0 216 420 9581

2- ABDULLAH SALÂHI UŞŞÂKÎ Hazırlayan: Semih CEYHAN

3-  insan yayınları sitesi

Uşşâkî tarikatı büyüklerinden Sıddîk Nâci Eren Efendi’nin hocası olan Bekir Sidki Visâlî Hazretleri’nin mürşidi, Abdurrahman Sâmî Niyâzî kuddise sirruh Hazretleri’nin eserlerinden biri de “ Divanı ” dır.  Divanından bir şiiri ve şerhini paylaşıyoruz.

Kaynaklar :

1. Abdurrahman Sami Niyazi hz. Uludag Universitesi tezi

2. https://www.siddiknacieren.com/hayati/hocalari/abdurrahman-sami-niyazi-efendi-kaddesallahu-sirrahul-ali/1737/

3.  Şeyh Abdurrahman Sami Niyazi hz. Divanı

Foto :

Not :

Uşşâkî tarikatı büyüklerinden Sıddîk Nâci Eren Efendi’nin hocası olan Bekir Sidki Visâlî Hazretleri’nin mürşidi, Abdurrahman Sâmî Niyâzî kuddise sirruh Hazretleri’nin eserlerinden biri de “Müntehabat-ı Samiyya”dır.

Müntehabât-ı Sâmiyye Kitap toplam 64 sayfa olup beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm Kur’ân-ı Kerîm sûrelerinin özellikleri hakkındadır. Besmele ve sûrelerin faydaları, dünyevî ve uhrevî mutluluklar, istekler, korkular, musibetler, maddî ve mânevî hastalıklar için hangi sûrelerin kaç kez ve ne şekilde okunması gerektiği ele alınmıştır. İkinci bölüm bazı âyetlerin özellikleri hakkındadır. Rızık, mal, güzel ahlâk gibi bir takım isteklerde ve dinî dünyevî her türlü müşkil hastalıklar, afetler, sihirler gibi durumlarda okunması gereken bazı âyetler anlatılmıştır. Ayrıca şifa âyetleri ve okunuş şekilleri, rüyalar ve tabirleri, rüyaların harf harf işaret ettikleri manalar ele alınmıştır. Üçüncü bölüm vücutta ârız olması mümkün olan her türlü hastalıkların rûhânî dualarla tedavisi hakkındadır. Baş, göz, diş, kulak, mide, kalp ağrıları; veba, sıtma, humma, sar’a gibi illetler, sıkıntılar, nefsi ıslah,  sihri iptal, düşmandan kurtulmak için okunması gereken dualar ve esmâ-i hüsnâdan isimler zikredilmiştir. Dördüncü bölüm esma-i hüsnânın faydaları ve hangi durumlarda kaçar kez okunması gerektiği hakkındadır. Her çeşit sıkıntı, hastalık, istek için okunması gereken dualar yer almaktadır. Beşinci bölüm Kur’ân-ı Kerîm ile tefe’ül ve tefe’ülün çeşitleri hakkındadır. Tefe’ülde harekelerin ve harflerin neye işaret ettikleri tek tek anlatılmıştır. Kitabın sonunda ise yedi madde halinde okunması gereken dualar ve bizzat kendisinin de tecrübe ettiği her zorlukta okunmasını tavsiye ettiği Şeyh Abdurrahman Sâmî Niyâzî’nin iksîr-i a’zâmı isimli virdi yer almaktadır. Abdurrahman Sâmi Efendi’nin ifadelerine göre eser 5 Ramazan 1338 tarihinde sona ermiştir. Aynı yıl Serbesti Matbaasında basılmıştır. (1, 2,  3)

Kaynaklar :

1. Abdurrahman Sami Niyazi hz. Uludag Universitesi tezi

2. https://www.siddiknacieren.com/hayati/hocalari/abdurrahman-sami-niyazi-efendi-kaddesallahu-sirrahul-ali/1737/

3. Fatiha tefsiri suleyman derin syf 29- 30

Foto : Eserin Osmanlica kapağı

Not :

https://islamansiklopedisi.org.tr/muntehabat

Seher’in Kısımları

Uşşâkî meşayıhından Sıddîk Nâci Eren Efendi’nin eserlerinde Seher uzun ve detaylı şekilde anlatmıştır. Burada Seher’in Kısımlarını yazacağız.

Ey aziz! Ehlullah demişlerdir ki:
Açlığın sonucu, seherdir. Çünkü; midede gıda olmazsa uyku gelmez. Seher, iki kısımdır: Göz seheri, kalp seheri. Kalp seheri (kalp uyanıklığı): Müşahede istemek (gizli âlemi görme), gaflet uykusundan uyanıştır. Göz seheri (göz uyanıklığı): Müşâhede istemek (gizli âlemi görme) için gönüldeki bu isteğin devamını sağlamaktır. Bu da Allah’ın yardımıyla olur.
Çünkü göz uyudu mu kalbin uğraşması durur. Eğer göz uyur da gönül uyumayıp faaliyetine devam ederse müşahede hâsıl olur. Göz seherinin faydası, kalbin faaliyetini devam ettirmek ve ilâhî hazineleri görebilecek bir seviyeye yükselmektir. Seherin makamı yüksektir. Çünkü kâmil insan, Allah’ın bütün isimlerini ve kendi nefsini bilir.

Bir padişahın adamlarından biri, bir gün ona çok âşık olduğunu söylemiş. Padişah da kendisini boş bir odaya kilitleyerek gece yarısına kadar beklemesini ve muhakkak ona uğrayacağını söyleyip ayrılmış.
Gece yarısı odaya gelen padişah, adamı uyuyor görünce cebine üzüm ve ceviz koyup, zili kesmiş ve ayrılmış. Sabah uyandığı zaman bu hali gören adam, hatasını anlamış, çok pişman olmuş ve ömrü boyunca uyanık kalmak ve ibâdetle meşgul olmak suretiyle muradına (dileğine) ermiş ve huzura kavuşmuştur.

Uşşâkî meşayıhından Sıddîk Nâci Eren Efendi evradlarında Resulûllah’ın ismi şeriflerini her hafta dervişana okumasını tavsiye eder. Bu isimlerden hamd ile ilgili olanlarını burada yazmaya çalışacağız.

Muhammed sav : Allah c.c., melekler ve insanlar tarafından medhedilen kimse. Bütün âlem lisanında övgüye mazhar olan. Peygamberimize bizzat Allah c.c. tarafından konulan özel bir isimdir. Fazilet ve üstünlükleri anılarak övülmüş kimse. Medhe değer tüm güzellikleri ve iyilikleri üzerinde bulunduran. Hamdde adedi sayılamayacak kadar çok olmasını ifade eder.  O , öyle bir hamd edicidir ki hiçbir kimse O’nun kadar Rabbini medhe kadir olamaz. Mahlukat içinde hakkıyla Allahu Teala’yı hamd edici O’dur.  O hamd edenlerin en hayırlı ve efdalidir. Bütün medihler, medhedilecek her türlü güzellik, gerek fiili olarak, gerek yapı olarak  bütün mükemmellikler tüm medhedilmeye layık şeyler Resulullah’da (s.a.v.) vardır.

Ahmed s.a.v. : Allah’a c.c. en çok hamdü sena eden ve en çok övülen.  Allah Teala’yı yüce sıfatları ve kudret eseriyle öven ve övmesini en iyi bilen kimse. Var edene taatle, varlıkça hamdetmede zirve makamında olan. Efendimiz (s.a.v.) , nebiler de  dahil, hamd edenlerin en büyüğüdür. O’nun hamdinin kemali tamam olması için kıyamet gününde liva’ül hamd  O’nunladır. Resulullah’ın melekler makamındaki adı da Ahmed’dir. Gök ehlinin söylemesiyle ‘Hamd edici’.

Mahmud s.a.v. : O’nu bütün Nebîler , melekler övmüş, bütün semâvi kitaplar medh-ü senâ eylemiş, bütün evliyâ onu kendisine ser- tâç etmiştir. O, ulvi meziyetleriyle hep övülmüş, kıyâmete kadar da övülecektir. Dünyada ve âhirette sahip olduğu güzel ve iyi amelleriyle , mübarek zâtı türlü kemâlât ile medih ve senâ edilen.  Kıyamet gününde  Makâm-ı Mahmûd kendisine armağan edilen . Mahşer ehlinin şefaat talepleri , Allah Teala’nın izniyle Resulullah ‘a verilen. O’nu , evvelin ve ahirin medheder. Semada ismi Mahmud’dur.

Hamid s.a.v. : Çok hamdedici, hamde devam eden. Hamd, medih, övmek, kulların Cenab-ı Hakk’a karşı memnuniyet ve sevinçlerini ve O’na hamd ve şükür ile medihlerini senâ etmeleri demektir. İyilik, güzellik ve erdemlilikle nitelenip medhedilen, medhedilmeye layık, ve Allah’ı medheden. Ol Vücud’u en çok öven ve sena eden Mevcud. Kıyamet gününde Livâü’l Hamd sancağı kendisine ihsan olunan.

Sıddık Naci Eren Hz.’nin evradlarında okunmasını tavsiye ettiği Resûlullah’ın s.a.v. isimlarinden  hamd ile ilgili olanlarını hatırlattık.

Kaynaklar :

1. Sıddîk Nâci Eren Efendi sohbetleri ve kitapları

2. Ayinei Esma Muhammed Mustafa, Esmai Resulullah Yıldırım İlhan,
3. Esmai Nebi Metin Buz
4. Gül’ün Yaprakları Aliye Satılmışoğlu
5. Muhammedi Sifatlarda Ilahi Kemaller Abdülkerim El Cili
6. Esma ün Nebi Medine Balcı

Foto :

Hattat Muhsinzade Abdullah Hamdi efendi İstanbuli

Kitap temini : Şelale Yayıncılık / 0 216 420 9581

Uşşâkî tarikatı büyüklerinden Sıddîk Nâci Eren Efendi’nin hocası olan Bekir Sidki Visâlî Hazretleri’nin mürşidi, Abdurrahman Sâmî Niyâzî kuddise sirruh Hazretleri’nin eserlerinden biri de “Fâtiha Tefsiri”dir.

Bu tefsirin içinde Abdurrahman Sâmî Niyâzî Efendi, fethin (manevi açılmanın) mertebelerini anlatmaktadır.

Fetih (kalp ve ruh yoluyla ilâhî hakikatlere açılma) üç mertebeden oluşur:

1. Feth-i Mübîn (Açık ve kesin fetih)
2. Feth-i Karîb (Yakın ve derûnî fetih)
3. Feth-i Mutlak (Tam, kapsamlı ve nihâî fetih)

“Allah’ın yardımı gelip de fetih gerçekleştiğinde” (Nasr, 1) âyetiyle, bu üç fetih mertebesine işaret edilmiştir.
Şimdi birinci kısma geçelim:

1.  Feth-i Mübîn:

Kişi, nefsin zulmet perdelerini (günah ve benlikten doğan karanlık engelleri), Kur’ân’daki âyetlerin işaret ettiği ibadet ve kulluk sırrına uygun şekilde mücâhede (nefse karşı mücadele) ve mükâbede (nefsi zahmetle eğitme) yoluyla temizler. Böylece kalp mertebesine ulaşır.

“Bundan sonra yapılacak olan, insanın bencil arzuları (nefs) ile ilahi kuvvetlerin nurunu ayırt etmek ve kalpteki ilahi nuru, nefsin (bencil isteklerin) ve tabiatın (insanın maddi, dünyevi doğasının) perdelerinden aralayarak ortaya çıkarmaktır.”

İkinci kısma geçelim:
2. Fethi Karib:
Kalpteki ilâhî nurun ruh mertebesine (manevî tekâmül derecesine) yükseltilmesi ve Allah’ın sıfatlarına yakınlık kazanılması için;
• Mücâhede (gayret ve mücadele),
• Riyâzat (az yemek, az uyumak, nefsin arzu ettiklerinden uzak durmak),
• İhlâs (sadece Allah rızası için amel etmek),
• Huzûr (kalbin sürekli Allah ile birlikte olması),
• Devamlı taat (sürekli ibadet ve itaat)
ile çalışılır. Bu sayede ilâhî nurani perdeler kalkar.

Bu gayretlerin sonucu olarak, Allah’ın lütfu ve tevfiki (yardımı) ile kul, ilâhî sıfatlara yakınlaşır ve Allah’ın dostluğuna kabul edilir.

Bu hâl, “Yalnız Senden yardım isteriz” (Fâtiha, 5) âyetinin sırrını idrak edip şuurla yaşamaktır.  (1)

Şimdi üçüncü kısma geçiyoruz:

3. Fethi Mutlak :

Kişi, manevî mertebelerini tamamladıktan sonra, Allah’tan uzaklaştıran her şeyi terk ederek tam bir arınma yoluna girer.

Kur’ân’daki “Ben, tevhid üzere yönelerek yüzümü gökleri ve yeri yaratana çevirdim…” (En’âm, 79) âyeti bu hâli haber vermektedir.

Bu mertebede kul, dünya ile ilgili her şeyden vazgeçer, kalbini yalnız Allah’a bağlar.

Cem mertebesi, Allah’tan başkasını görmeyip her varlığı O’nun sıfatlarının yansıması olarak idrak etme hâlidir. Bu mertebede kişi, yüce ile düşük olanı, hakikat ile aldanışı ayırt edebilecek basirete kavuşur.”

Kişi, sürekli olarak tefrid hâlinde bulunur; yani dünyadan ve insanlardan uzaklaşıp yalnızca Allah ile baş başa kalır, sadece O’nunla meşgul olur. Bu hâl üzereyken kalbinde tecelli gerçekleşir; yani gayb âlemine ait ilâhî nur kalpte belirir, Allah’ın feyzi orada zuhur eder.
Bu durumda kul, Nur Zât Mertebesi’ne ulaşır. Bu, Allah’tan başka hiçbir şeyin düşünülmediği, yaratılmış her şeyin silinip yalnızca Hakk’ın mutlak varlığının hissedildiği en yüce mânevî seviyedir – mutlak gayb mertebesi olarak adlandırılır. (1,2)

İşte bu hâl, kulun her an Allah ile birlikte olma hâline ulaşması, yani “feth” (açılma) hâlidir.
Bu yüksek idrak, Kur’ân’daki “ihdinâ’s-sirâta’l-mustakîm” (Bizi dosdoğru yola ilet) ayetinde üstü kapalı ve ince bir şekilde ifade edilmiştir.
Fâtiha Sûresi, bu tür mânevî açılış (fütûh), ilâhî sırların kalp yoluyla keşfi ve tecellilerin yaşandığı mertebelerde insanlık tarafından daima okunmuş; bu yüzden “Fâtiha” (açan, başlatan) ismini almıştır.

Kaynaklar :

1. Abdurrahman Sami Niyazi hz. Fatiha Tefsiri  Prof.dr. Süleyman Derin

2-  Saîdü’d-dîn Fergânî’nin vahdet-i vücûd görüşü (sayfa 123-129)

Foto :  “İnna fetahna leke fethan mübina” (    Doğrusu biz sana apaçık bir fetih ihsân ettik. ) fetih suresi 1. ayetinin hatti

Not : sadeleştirme ve imla düzeltmeleri için Kemal kardeşimize teşekkür ederim.

Uşşâkî meşayıhından Sıddîk Nâci Eren Efendi’nin silsilesindeki mürşidlerden biri de Şeyh Ahmed Tâlib-i İrşâdî  k.s.a. (1820 – 1881) hazretleridir.

XIX. asır Halveti-Uşşâkî yolunun önemli simalarından olan ve İrşâdiyye kolunu kurmuştur.   ( Yeni bir esas ve usûl ortaya koyan mürşidler ile kendisinden önceki dönemlerde konulan ilke ve esasları temsil edip bunları aktarma vazifesini yürüten ) Ahmed Tâlib-i İrşâdî pek çok mutasavvıf gibi tarikatı , dinî ve tasavvufi hakikat anlayışını anlatma ve aktarma gayesi ile bir divânçe tertip etmiştir. İrşâdî ve Tâlib mahlaslarını kullanmıştır.  İrşâdî hz. , Nâzenîn-i Uşşâkiyye’nin güçlü temsilcilerindendir.  Mürşidleri Ömer Hulûsî Hz. (ö.1285/1868) ve halifesi  Hüseyin Hakkı Efendi (0.1297/1880) dir. Divanı Raşit Çavuşoğlu hocamız karşılaştırmalı metin halinde hazırlamıştîr.

Ömrümüz kütah olup geçmektedir hicranıla

Bilmezem leyl ü nehârım rûz u şeb ya Rab meded

Eyle tevfikin refik İrşadi aciz bendene

Vuslatın dilde ararım rûz u şeb ya Rab meded

Kaynaklar :

1- Ahmed Tâlib-i İrşâdî Dîvâni Doç. Dr. Raşit Çavuşoğlu

2- Hüseyin Vassâf. Sejıne-i Evliya, c.4,
3-  Sıddık Naci Eren Anadolu Evliyaları

Kitâb-ı Sırrı’t-Tevhîd

Uşşâkî meşayıhından Sıddîk Nâci Eren Efendi’nin mürşidi Bekir Sıdkı Visali hazretlerinin hocası Abdurrahman Sami Niyazi hz. k.s.a. dir (1879 – 1934) .

Abdurrahman Sâmi efendi verdiği eserlerle ilim âlemine , yetiştirdiği mûrid ve halifeleriyle de müslümanlığa büyük hizmetler vermiş âlim ve mutasavvıflardandır.

Yazma eserlerinden biri de Kitab-ı Sırr-ı Tevhid’dir.

Kitâb-ı Sırrı’t-Tevhîd: Eser müellifin kendi hattı ile 1241 h. yılında kaleme alınmıştır. Dili Türkçedir. Risale 32 sayfalık orta boy bir defterden ibaret olup, 22 satırdır. Fasıl başlarında “aziz ihvanlarım” diye hitabda bulunmasından kitabın müridlerine hitâben kaleme alındığı anlaşılmaktadır. Mukaddimede tevhidin tarifi yapılmıştır. Daha sonra tasavvufla tarikatlar arasında fark olup olmadığı, birbirlerine üstünlüğü olup olmadığı işlenmiştir. Tevhidin mertebeleri, tevhid-i akval, tevhid-i âsâr, tevhid-i sıfat ve tevhid-i zât haşyetullah ve marifetullah, konuları çok geniş bir şekilde incelenmiştir. Müellif müridlerine nasihatlarda bulunmuştur. Risalenin hâtimesi dört bölümden müteşekkildir. Birinci hâtime “lâ ilahe illallah”, ikinci hâtime “lâ ilâhe illâ hû”, üçüncü hâtime peygamberlerin hakikatlerine göre tevhidi, dördüncü hâtime insân-ı kâmil konularını incelemiştir. Risalenin sonuna müellif, 25 beyitlik tasavvufi bir şiir ilave etmiştir.

Kaynaklar :

1*Hüseyin Vassâf. Sejıne-i Evliya, c.4, v.299
2*Abdurrahman Sami. Dîvân-ı Sâmî, s.243, İzmir, 1980
3*Dîvân-ı Sâmî, s.243: Sıddık Naci Eren, Yüce Veliler ve Anadolu Evliyaları, s.536, İstanbul, 1990
4*Sıddık Naci Eren, Yüce Veliler ve Anadolu Evliyaları s.536
5*Sıddık Naci Eren, Yüce Veliler ve Anadolu Evliyaları s.536
6*Bk. Abdurrahman Sâmi, Kitâb-ı Sırı’l Kadîr fî İlmi’l-Îksîr, M. Erol Kılıç özel ktp.
7*Bk. Abdurrahman Sâmi, Divân-ı Sâmî
8* Sıddık Naci Eren-Evrâd-ı Saâdet-i Ebediyye. s. 119-123, Balıkesir, 1987

Uşşâki meşayıhından Sıddık Naci Eren efendinin silsilesinden Şeyh Alim Sinan efendi bir çok eser yazmıştır. Tercüme ettiği eserlerden biri de Hace Abdullah Herevi hz.nin Menazilus Sairin eseridir.

Bu eser tasavvufi makamları anlatır.