-Âsitâne Örneği-

Bu çalışma ile Türk din mûsikîsi formlarını içerisinde barındıran Uşşâkî Âsitânesi’nin Türk din mûsikîsi uygulamalarının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Cumhuriyet döneminde Uşşâkî Âsitânesi’nin devamı niteliğinde olan Uşşâkî Vakfı’nın Türk din mûsikîsi formlarını âsitânede aktif kullanmasından dolayı arşiv taramaları, mülâkâtlar ve gözlemler yapılmış ve Türk din mûsikîsi ile ilişkisi saptanmıştır. Zikir tertiplerinde icrâ edilen formlar ve âsitâneye ait besteli özgün ilâhilere çalışmada yer verilmiştir. Ayrıca tevhid, salâvât, kasîde, naat, mevlevî âyini, nefes, mersiye vb. formların Uşşâkî Âsitânesi’nde icrâ edildiği görülmüştür. Uşşâkî Âsitânesi’nde meşklerde, özel gün ve gecelerdeki merâsimlerde Türk din mûsikîsinin kullanıldığı unsurlara da değinilmiştir. Güftesi ya da bestesi Uşşâkîliğe müntesip güftekâr ve bestekârdan olduğu tespit edilen bestelere ve ilk defa bu çalışmayla yayınlanacak olan ilâhilerin notasına da yer verilmiştir.

https://fcr.com.tr/ussakilik

Güfte: Yunus Emre hz

Beste: Uşşaki Hüseyin Sebilci efendi

Makam : isfahan

Hak yarattı alemi aşkına Muhammed’in,
Ay ve günü yarattı şevkine Muhammed’in.

Ol dedi oldu alem, yazıldı levhi kalem,
Okundu hatmi kelam şanına Muhammed’in.

Hep erenler geldiler, dergaha yüz sürdüler,
Tevhit zikri ettiler nuruna Muhammed’in.

Veysel Karani andı, ahir yine özendi,
Sekiz uçmak bezendi aşkına Muhammed’in.

Feriştahlar geldiler, saf saf olup durdular,
Beş vakt namaz kıldılar aşkına Muhammed’in.

Havada uçan kuşlar, yeşerir dağ ve taşlar,
Yemiş verir ağaçlar aşkına Muhammed’in.

İmansızlar geldiler, ondan iman aldılar,
Beş vakt namaz kıldılar aşkına Muhammed’in.

Yunus kim ede methi, över Kuran ayeti,
An ve ver salavatı aşkına Muhammed’in.

Yunus Emre

Dinlemek için : 

Aşkınla benim hâlim Hoştur yâ Rasûlallâh

Güfte: Selahaddin Uşşaki

Beste: Mehmet Kemiksiz

Aşkınla benim hâlim Hoştur yâ Rasûlallâh

Fikrin ile âmâlim Hoştur yâ Rasûlallâh

Çeşmimden akar yâşım Derdindir ayakdaşım

Bu sevdâ ile bâşım Hoştur yâ Rasûlallâh

Hicrinde olur zârım Cânımdan da bîzârım

Vaslın ile her kârım Hoştur yâ Rasûlallâh

Memnûnum nevâlinle Mesrûr it cemâlinle

Her vaktim hayâlinle Hoştur yâ Rasûlallâh

Dil vahdette zâr itse Kesretten firâr itse

Her vârın nisâr etse Hoştur yâ Rasûlallâh

Bezl itdi Salâhî dil Sen şâha inayet kıl

Lutfun ile kâl u kîl Hoştur yâ Rasûlallâh

Varını bahşeyleyen cumhur ilahisi Uşşak makamında evsat usulünde hazırlanmış. Güfteyi Fevzi efendi yazmış; Muallim İsmail Hakkı bey de bestelemiş.

Uşşakileriz

Varını bahşeyleyen canana Uşşakileriz

Canını hazır eden kurbana Uşşakileriz

Nakşibendi Halididir nısbetim ger Fevzi’ya

Her tarikin şem’ine pervane Uşşakileriz

Meraklısına not:

Fevzi efendi : Tekirdağlı Mustafa Feyzi Efendi, Gümüşhânevî Dergâhının son postnişînidir. 1851 (H.1267) yılında doğdu. Müderris idi. 1926 (H.1345) senesinde İstanbul’da vefât etti.

İsmail Hakkı Bey 1865 yılında İstanbul’da doğdu. Bir saray müezzininin aracı olmasıyla Mızıka-i Humayun’a alındı. Daha sonra “Kolağası” rütbesi ile müezzinbaşı (Müezzin-i şehriyari) oldu.

1908’de Mûsıkî-i Osmanî Mektebini kurdu. Darülelhan adı altında açılan, sonra İstanbul Belediye Konservatuvarı adını alan öğretim kurumunda “Tertip ve Tasnif Heyeti” üyeliği ve “Fasıl Şefliği” yaptı. Çok güçlü nota bilgisi olduğu için ayrıca “Solfej Muallimliği” görevini de üstlenmişti.

Muallim İsmail Hakkı Bey 30. Aralık. 1927 ‘de öldü; Eğrikapı mezarlığına defnedildi. Ailesi daha sonra “Aksoy” soyadını almıştır.

http://www.eksd.org.tr/muallim-ismail-hakki-bey/

KASÎDE-İ MUHAMMEDİYYE

Ezel mahbûb-i Sübhânî Muhammed’dir Muhammed’dir Ebed matlûb-i Rahmâni Muhammed’dir Muhammed’dir

Cemâli “cîm”e mücellâ kemâli “mîm”ine me’vâ Nevâli nûruna mebnâ Muhammed’dir Muhammed’dir

Rumûz-i gaybına burhân turûz-i ‘aynına a’yân Künûz-i mülküne sultân Muhammed’dir Muhammed’dir

Hitâb-ı nassı “a’teynâk” nikâb-ı hâssı zât-ı pâk Medâr-ı rütbe-i levlâk Muhammed’dir Muhammed’dir

Nübüvvet bezminin sadrı risâlet şemsinin nûru Şefâ’at lutfunun bahri Muhammed’dir Muhammed’dir

Mücessem nûr-i Yezdânî mu’azzam sırr-ı Sübhânî Yüzü mir’ât-ı Rahmânî Muhammed’dir Muhammed’dir

Harîm-i Leyle-i İsrâ nedîm-i vuslat-ı Mevlâ Mukîm-i vahdet-i kübrâ Muhammed’dir Muhammed’dir

Ulâya eyleyen mi’râc kamû imkân ona muhtâc Risâlet bezmine sertâc Muhammed’dir Muhammed’dir

Cihândır ‘aşkına meczûb kapusu ‘âleme matlûb Hudâ’ya ‘âşık u mahbûb Muhammed’dir Muhammed’dir

Bütün ‘âlemlere maksûd Habîb-i lemyezel ma’bûd Delîl-i cümle-i mevcûd Muhammed’dir Muhammed’dir

Se’âdet nûruna kâsim şefâ’at bezmine hâkim Risâlet tahtına hâtim Muhammed’dir Muhammed’dir

Kime erse anın ‘aşkı bulur ol Sâmiyâ Hakk’ı Şefî’ olan bütün halkı Muhammed’dir Muhammed’dir

Şeyh Abdurrahmân Sâmî Saruhânî Kaddesallahu Sırrahu’l-Âlî

https://defter-i-ussak.blogspot.com/2018/04/kaside-i-muhammediyye.html

Hafız İsmail Nısfet efendi , Uşşâkî meşayıhından Hüseyin Vassâf (1872-1929 ) efendinin dervişidir. Kendisine haksever manasına gelen Nısfet soyismini almıştır.

Bestekardır. Günümüze beş bestesinin notası ulaşmıştır.

Bunlar :

Acemkürdi makamında Güftesi Hüseyin Vassâf efendiye ait Ey Serveri alem ne güzel fahri cihansın

Hicaz makamında Güftesi Hüseyin Vassâf efendiye ait Cihana mahzı rahmettir vücudun ya Resulallah

Hüzzam makamında Güftesi Hüseyin Vassâf efendiye ait Cihanda en büyük nimet , saadet ya Resulallah

Hüzzam makamında Güftesi İbnül emin Mahmud Kemal Inal (1871-1957) efendiye ait Ey ruh-i muşahhas ki bütün canlara cansın

Hüzzam makamında Güftesi Tahir ağa tekkesi şeyhi Selahaddin-i Uşşâkî (1705-1783) efendiye ait Gönül fikri hayalinle sabahlar ya Resulallah

Gördüğü rüyalarla ilgili dosya aşağıdaki linkten indirilebilir. Bazı rüyalarında Hüseyin Vassaf efendinin yakın arkadaşı İbnül emin Mahmud Kemal İnal efendiyi görmüştür.

http://earsiv.sehir.edu.tr:8080/xmlui/handle/11498/16210

9 Mart 2020 Tarihinde Bağlarbaşı Kongre ve Kültür Merkezinde Gerçekleşen Erenler Meclisi Sıddîk Nâci Eren Efendi Konseri

Güfteler: Sıddîk Nâci Eren Efendi Besteler: Mehmet Kemiksiz

 I. BÖLÜM

Hüseynî İlâhî

Ağla gönül gel ağla, yan Mevlâ’nın Aşkına

Eyle tövbe istiğfâr, ağla gönül gel ağla

Verme nefse sen rahat, gel âbid ol cismi yor

Hak aşkıyla ağla sen, gözyaşların kan ola

Hüseynî Nefes

Resûl-i Ekrem, kâmu dertler devâsı

Ali dir cümle nâsın muktedâsı

Muhibbi ol Sıddık Âl-i Resûl’e

Görüne sana Allâh’ın likâsı

Tâhir Buselik İlâhî  

Arş-ü semâ sallanır, Allâh Allâh dedikçe

Zâkirler coşar taşar, Allâh Allâh dedikçe

Derviş olan kişiler, deli olagan olur

Hicâz Nefes  

Yâ Rab kıyâmet günü, Habîbinle haşreyle

Ebâ Bekir, Ömer, Osman, Ali-yyel Murtâza ile

Sıddık Nâci eyle senâ, ol Resûl’ün Ashâbına

Aman canım yâ Resûl, şefâatin eyle bana

Hicâz İlâhi

Gül müdür Bülbül müdür, zârı efgân eyleyen

Ten midir yâ can mıdır, Arş-ı seyrân eyleyen

Şehnâz İlâhi

Canlar veirilir aşk meclisinde

Canlar alınır aşk meclisinde

Varlıktan geçer aşk meyin içer

Mest olup geçer aşk meclisinde

Ey Sıddîk ağla can-ü gönülden

Ciğerin dağla aşk meydanında

Nihâvend İlâhi

Aşkın ile yanmışam, mest-ü mûdâm olmuşam

Kabul et huzûruna, aman Allâh’ım aman

Yâ Rab Sıddîk kuluna, ihsân eyle rızânı

Dû cihânda kıl aziz, aman Allâh’ım aman

Nihâvend İlâhi

Bugün cân-ı gönülden, gelin Allâh diyelim

Ey âşık-ı sâdıklar, diyelim Allâh Allâh

Yâ Rab Sıddîk kulunu, erdir zikrin tadına

Rûh ile kalbimizle, diyelim Allâh Allâh

Neveser İlâhi

Aldanma gel ey insan Allâh’a dön Allâh’a

Nefs elinden el amân Allâh’a dön Allâh’a

Gel ey Sıddîk aldanma pişmân ol günahına

Eyle tevbe istiğfâr Allâh’a dön Allâh’a

ll.Bölüm

Uşşâk Besmele ve Salavât

Beste: Anonim

Uşşâk Tevşih   

Merhabâ ey sâlik-i rûh-i şeriat merhabâ

Merhabâ ey rehber-i ehl-i târikat merhabâ

Merhabâ ey nesl-i pâk-i Mustafâ vü Mürtezâ

Merhaba ey sâhib-i sırr-ı velâyet merhabâ

Uşşâk İlâhî    

Tevhîd eder dilleri, zikreder gönülleri

Hep derler Allâh Allâh, Uşşâkî’nin dervişi

Sıddîk Nâci sen de var Allâh’a çokca yalvar

Hak aşkıyla ağlarlar, Uşşâkî’nin dervişi

Hüseynî İlâhî  

Âşıkların mâşukudur Pîrimize gelen gelsin

Sâdıkların maksûdudur Pîrimize gelen gelsin

Uşşâk İlâhî  

Uyan gafletten gel uyan Açıktır mâğfiret bâbı

Ki tövbe eyle her dâim Açıktır mâğfiret bâbı

Hüseynî İlâhî 

Âlemlerin serveri, sensin yâ Resûlallah

Ümmetinin mürşidi, sensin yâ Resûlallah

Sıddîk senin ümmetin, bir kez nazar kıl ona

Mûbârek cemâlini, göster yâ Resûlallah

Hüseynî İlâhi 

Derviş isen ey âşık, gir mekteb-i irfâna

Hakk’a âşık olanlar, severler peygamberi

Düşme Nâci gaflete, incitme dervişânı

İntikâm alır Mevlâ, hor görme dervişleri

Beyâti İlâhi 

Ey âşık-ı sâdık Allâh de Allâh

Can-ü dili yak Allâh de Allâh

Sıddîk kalbini Pâk eyle gör

Aşka delildir Allâh de Allâh

Gerdâniyye İlâhi 

Gavs-ül â’zam makâmı, evliyâlar sultânı

Erenlerin gerçeği, Hazret-i Pîr’i gördüm

Nâci bağlan sıdk ile, pîrine mürşidine

Peygamberin nûr nesli, Hazret-i Pîr’i gördüm

Muhayyer İlâhi 

Gelin mü’minler gelin, varalım Medine’ye

Ravzası Cennet gibi, varalım peygambere

Resûl’ü candan sevmek, hep Sıddîk’ın arzusu

Mevlâ nasip eylesin, varalım peygambere

Muhayyer İlâhi  

Ben neylerim cihânı, yağmadır alan alsın

Varlığımı terk ettim, yağmadır alan alsın

Yûce Mevlâ yeter sana, âşık isen ey Sıddîk

Attım gayrı sevdâyı, yağmadır alan alsın

Perde Kaldırma

Uşşak İlâhi

Güfte: Yûnûs Emre Beste: Lâ-Edrî

Allâh Allâh Hüve Rabbünâ

Rahmâni İrham bi Fazli şeyhinâ Geylâni

Uşşak Esmâ Zikri

Tertib:Ahmet Hatipoğlu

Allah Mu’în Allah Kerîm

Ol Müstean Rabbirrahim

Allah Mu’în Allah Kerîm

Mevlamız Allah-ü azim

Allah Mu’în Allah Kerîm

Sıddık eyle gel Tahammül

Hakk’a tevekkül ol daim

Odur Gafur ve Rahim

Allah Mu’în Allah Kerîm

Güfteler: Sıddık Naci Eren efendi – Besteler: Sıtkı Sahil