[ Uşşâkî Dergâhı ] Mîrâhur Câmi-i şerîfi karşusında bulunan işbu dergâh, Evkâf Nâzırı  ( Vakıflardan sorumlu bakan )  Hâlid Efendi tarafından binâ ve bir mekteb-i ibtidâî (ilkokul) ile bir de sebil ve çeşmesi vardır. Mekteb çocuklarının sınıfları nisbetinde maâşları vardır. (Bu dergahın şeyhi , son dönem Uşşaki şeyhi Sıddık Naci Eren efendi’nin silsilesinden Ömer Hulusi efendinin halifelerinden gelen Muhammed Emin Tevfiki efendi (v.1331/ 1912) olup kabri şerifi de dergahın bahçesindedir. )

Mekteb kapusı üzerine menkuş olan târîh ber-vech-i âtîdir. (Mektep kapısı üzerine işlenmiş olan tarih aşağıdaki gibidir:)

Bi-hamdillah temâm oldı kılub Hakk lutfunı i’tâ (Allah’a hamdolsun, Hak lütfunu bağışlayıp tamam oldu)

Yapıldı mecma’-ı uşşâka müzeyyen bâğ-ı İrem-âsâ (Uşşakîlere İrem bağı gibi süslü bir toplanma yeri yapıldı)

Açıldı mevsim-i gülde dilâ dergâh-ı Uşşâkî (Ey gönül! Uşşâkî dergâhı gül mevsiminde açıldı)

İdelim andelîbân-veş gülistân-ı sühan icrâ (Bülbüller gibi söz gülistanı icra edelim [şakıyalım])

Mehmed Hâlid Efendi kim esbak nâzır-ı evkâf (Eski Vakıflardan sorumlu bakan olan Mehmed Halid Efendi ki;)

Esâs vaz’ına bânî olub kılmış idi binâ (Temelinin atılmasına kurucu olup bina kılmıştı -1880 yılı- )

Harîk vâkı’ olub soñra nice yıl mahrûbe kaldı (Yangın çıkıp sonra nice yıl harabe halinde kaldı)

Bu kerre duhter-i pâki mücedded eyledi inşâ (Bu defa onun temiz/kıymetli kızı yeniden inşa eyledi – 1911 yılında- )

Bütün tullâb-ı irfâna hem ebced-hân sıbyâna (Bütün irfan talebelerine ve alfabe okuyan çocuklara,)

Şu cem’iyyet ki atşâna füyûzât-bahşdır dâimâ (Susamışlara daima feyizler bağışlayan şu topluluktur)

Didim târîh-i tâmmını anuñçün himmetle dilden (Onun için tam tarihini himmetle, gönülden söyledim:)

Bu dâr-ı dil-güşânıñ vücûdu bâis-i ihyâ (Bu gönül açan yerin varlığı, hayat bulmasına [ihyasına] sebep oldu) 1297 (Hicri takvime göre, Miladi tahmini 1879-1880 yılları arası)

(Ahmed Karahisari’nin yazdığı hat olan -1562 yılı- ) Çeşme üzerinde mahkûk olan tarih şudur. (Çeşme üzerinde kazılı olan tarih şudur.)

Veka’a’t-tarih İnnâ a’taynâke’l-kevser Tarih “Şüphesiz biz sana Kevser’i verdik” [Kevser Suresi, 1. Ayet] düşüldü.

Fe tekabbeleha rabbuha bi kabulin hasen (Rabbi onu güzel bir kabul ile kabul etti. [Âl-i İmrân Suresi, 37. Ayet])

Lâ ilâhe illâllah Muhammedün Resûlullah (Allah’tan c.c. başka ilah yoktur, Muhammed s.a.v. Allah’ın elçisidir.)

Uşşaki Camii adresi :  yedikule mah. imrahor ilyas bey cad. No.90 fatih

Kaynaklar :

1- istanbul ansiklopedisi uşşaki dergahı maddesi, halid efendi tekkesi

2-  ZEYL-İ ŞAKÂ’İK Uşşâkîzâde’nin Şakâ’ik Zeyli UŞŞÂKÎZÂDE İBRÂHÎM HASÎB EFENDİ

3- Ömer Hulusi efendi divanı Doç. Dr. Mehmet Şamil Baş

4- Uşşakilik Bilal Reşit Çilli efendi

5- Revnakoğlu’nun İstanbul’u  Prof.dr. Mustafa Koç

6- TASAVVUFÎ-EDEBÎ BİR MUHİT OLARAK AYDIN: AYDINLI UŞŞAKÎ ŞAİRLER VE ŞİİRLERİ Doç Dr. Necdet ŞENGÜN*

Kuşadalı İbrahim Halvetî ve Kuşadası ve Civarında Tasavvufî Hayat I KUŞADASI – 2016

7- Sefinei Evliya Hüseyin Vassaf Efendi

Abdurrahman Sami Niyazi hz. Uşşaki meşayıhından Sıddık Naci Eren efendinin mürşidi Bekir Sıdkı Visali hz.nin hocasıdır.

Abdurrahman Sami Niyazi efendi medreseden ( ilahiyat fakültesi ) mezun olmuş müderristir ( profesör ).

Tekkeler kapatıldığında Kaftani Hacı Bayram Camii’nde imamlık yapmıştır. Camiyi Fatih Sultan Mehmet han’ın kaftancı başısı hacı bayram efendi yaptırmıştır. Cami İstanbul’da aksaray semtindedir.

Kaynaklar :

1- Hacı Bekir Visali hz. halifelerinden Muharrem Kaya efendi’nin oğlu Naim Kaya efendi

2- Mehmet Akif Köseoğlu tasavvuf araştırmacısı ,doktora öğrencisi , yazar

Foto: Kaftancı Hacı Bayram cami

Asitane’deki Kabri Şerifler 1

Sıddık Nâci Eren (k.s.) efendi’nin bağlı bulunduğu tasavvuf ekolü Halvetiyye’nin Uşşâkıyye koludur.  Uşşâkıyye kolunun kurucusu ise Pir Hasan Hüsameddin Uşşâki hazretleridir. Bu yazıda Pir hazretlerinin Asitanesindeki kabri şerifler hakkında kısa bilgiler vermeye çalışacağız.

( Krokideki numaralara göre )

1- Pir Hasan Hüsameddin Uşşâki hz. (vefatı m.1593)

2- Pir Hz.nin büyük oğlu Mustafa efendi (vefatı m.1628)

3- Pir Hz.nin ikinci hanımı Esma Hatun (Pir hz.nin en küçük oğlu Abdürrahim efendinin annesi)

4- Pir Hz.nin kızı Ferah Sultan (vefatı m.1645)

5- Pir Hz.nin ortanca oğlu Abdülaziz efendi (vefatı m.1635)

6- Mazanna-i Kirâmdan Edirneli Şeyh Muhammed Sıdkî Efendi (Asitane ve Bedreddin dergahı Şeyhi)

7- Şeyh Saîd Efendi (Muhammed Sıdkî Efendi-zâde) (v.m.1858) (Bedreddin dergahı şeyhi)

Kabirlerin üzerindeki beton zemindeki sandukalardaki isimler (bu zatların bazılarının kabirleri Pir hz.nin yanında olmayıp Asitanenin bahçesindeki kabristandadır.) :

8- Şeyh Muhammed Bosnavi efendi

9- Hz. Pirin Oğlu Mustafa Efendi

10- Şeyh Ahmed Hüsami Efendi

11- Şeyh Muhammed Nurullah efendi

Not :

1- Pir Hz.nin ilk eşi Helvacı Matlube bacı Pir hz.den önce vefat ettiği için kabri şerifi Asitane’den 300 mt ileridedir. (vefatı m.1592)

2- Pir Hz.nin en küçük oğlu Abdurrahim efendi’nin kabri şerifi Edirnekapı haricindedir. Ama yeri tam olarak bilinememektedir.  (vefatı m.1667)

Sıddık Nâci Eren (k.s.) efendi’nin hizmet ettiği tasavvuf okulu Halvetiyye-i Uşşâkıyye kolunun kurucusu Pir Hasan Hüsameddin Uşşâki hazretlerinin Asitanesindeki kabri şerifler hakkında malumat derlemeye çalıştık .

Kaynaklar :

1- Sefine-i Evliya cild 3

2- Pir Hüsameddin Uşşaki hz. Sıddık Naci Eren Efendi

3- Pir Hz. Asitanesi Türbedarı Fatma Annenin Torunları

foto : Sıdkı Baltakesen

Erzurum’daki Uşşakiler

Uşşaki meşayıhından Bekir Sıdkı Visali hz. (1950-1960lı yılar) zamanında Erzurumda Uşşakiler varmış. Bekir ef. yaşlı olduğundan halifesi Mehmet Ruhi ef. Erzurum’a gidermiş. Selahaddin ef. Erzurum idarecisi imiş. Onun zamanında çok ihvan bu yola bağlanmış. Çırçır camisi yakınında Uşşaki dergahı varmış. Ders günleri cumartesi imiş. Selahaddin ef. daha sonra ailevi sebeplerle İstanbul’a göçmüş. Onun yerine kardeşi Şefik efendi görevi devam ettirmiş. Bir süre sonra Şefik efendi de İstanbul’a göçünce yerine Sıddık efendi bakmış. Selahaddin ef. 2015’de Şefik ef. 2011de vefat etmiş. Ardından Sıddık ef. de vefat etmiş. Şu anda Eşref ef.nin dervişi Münib ef. bu görevi yürütüyor.

Sıdkı Baltakesen ef. Sıddık Naci Eren ef.nin idarecisi olarak Erzurum’da hizmet vermiş. Çırçır tekkesini dergah olarak beraberce kullanmışlar. Sıddık Naci Eren ef. Erzurum’a birkaç kez gelmiş. Hanimlarla da ihvandan Hacı rıfkı abinin eşi ilgilenirmiş. Sıdkı ef. 2010’da vefat etmiş. Şimdilerde salgın müsaade ederse Celal efendi bu meydanda hizmeti yürütecek inşaAllah.

Kaynaklar : Münib efendi , Mehmet Güzelayna, Ali Canib efendi, Celal efendi, Kazım Baltakesen, Naim Kaya, Ahmed Rufai Karaoğlu

Çelebioğlu Alâaddin Efendi tekkesi

Defter kayıtlarında “mâmur” olarak görünen Çelebioğlu Hoca Alâaddin Camii İstanbul’un ( Eminönü semtinde ) en eski camilerindendir. Marpuçcular Camii, Alaca Mescit olarak da anılan caminin banisi Fatih devri ulemasından Çelebioğlu Alâaddin’dir. (Ayvansarâyî 2001: 89). (1) Mısır çarşısının arkasında Marpuççular Caddesinde fevkani bir mesciddir. Hadika banisinin, Çelebi oğlu Alaaddin olduğunu ve mihrabı önünde defnedildiğini yazar. Kapı üstünde bulunan “İnne’s-salate…”levhasında H.1320 tamir tarihi vardır. Altında ise suyunun Kanuni Sultan Süleyman tarafından getirildiği belirtilmiştir.1462 tarihli Hoca Alaaddin bin Çelebi el-Edirnevi olarak kaydedilen vakfı bulunmaktadır. (6, 12)

Vakfiyesi 1462 tarihli olan cami 17. ve 18. yüzyıllarda Uşşaki tekkesi olarak hizmet vermiştir (Tanman 1994 c: 304). Şeyh Şükrü Mehmet Uşşaki, 1688 yılında mescide meşihat koydurtarak Uşşaki zaviyesi haline getirmiştir. Ancak bu meşihat 18. yüzyılda kesilmiştir. (1,2)  Edirneli Muhammed Hamdi Bağdadi hz. Cemaleddin Uşşaki’nin ve Muhammed Şükrü efendinin şeyhidir. Muhammed Şükrü efendi, Uşşaki Asitane’sinde şeyhlik yapan Ahmed Hüsami Uşşaki adında bir zatı yetiştirmiştir. Şükrü, Muhammed efendinin mahlasıdır. Ayrıca Şeyh Tahmis diye de adlandırılmaktadır.  (7, 8, 9, 14)

Muhammed Şükrü Efendinin mezartaşı kitabesi:

Ol Pîr-i tarîk-ı zümre-i Uşşâkî

Kim dâim iderdi Hakk’a bî-had şükrü

Târîh-i vefâtın didi ehl-i niyâz

Firdevs ola menzil-i Muhammed Şükrü

29 Ramazân 1141/(28 Nisan 1729)

(3,4, 11)

İrtihâli gününü, vaktini şu nutuklarında söylüyorlar ki eser-i kerâmettir:

Aşk-ı Hudâ iledir cümle makâlâtımız

Sıdk u hulûs iledir Hakk’a münâcâtımız

Bilmedi kimse bizi anlamadı sırrımız

Remz-i hafîdir bizim cümle işârâtımız

Mâh-ı sıyâm âhiri olur ise ıydımız

Cümleye ma’lûm olur keşf ü kerâmâtımız

Hızr mülâkî olur bulsa hayât-ı ebed

Bir kişiye yâr olursa ayn-ı inâyâtımız

Anlamadı Şükrüyâ hâlini ağyâr senin

Münkir ü bed-hâh olan bilmedi hâlâtımız     (11)

Ahmed Hüsami efendi, mürşidiyle ilgili divanında şöyle diyor :

1 İrdi Bağdadi-i nur-u Mustafa

Ruşen itdi Kalbini virdi safa

2 İsm-i paki çün Muhammed’dür anun

Hüsn ü hilkatde Muhammed’dür anun

3 Var nice halatını anun görmüşüz

Çok keramatına vakıf olmuşuz

4 Hasılı bir arif-i billah idi

Rah-ı Hakk’da hem fenafillah idi

5 Varis oldu ana bu ehl-i kemal

Fazl u irfan ile ol derya-misal

6 Nur idi ser-tu-kadem cismi anun

Kim Muhammed Şükri’dür ismi anun

7 Hizmet itmiş bir nice kâmillere

Vasıl olmuş arif ü fazıllara

8 Nakd-i vakti Hazret-i ‘Uşşakinün

Evliyasıdur o dahi ve yakinin

9 Müşkilat halliderdi herkesün

Gönlün olurdu fakir ü beyün

10 Varis-i ilm ü emanet idi ol

Menba-ı nur-u keramet idi ol

11 İlm-i zahir ile cem olmuş ledün

Dürr-i yekta-misal idi her sühan

12 Hey’et ü şeklinde olmuş aşikar

Vech-i pakinde velayet nuru var

13 Bu Hüsami derd-mendin piridür

Dergehinde bendesinün biridür

4b-5a  (15)

Kaynaklar :

1-Eminönü’nün Haliç Kıyı Bölgesindeki Vakıf  Kültür Mirası’nın 1920-2015 Arasında Geçirdiği Onarımlar ve Uğradığı Kayıplar Nurcan Sefer | Y. Mimar, Vakıflar İstanbul 1. Bölge Müdürlüğü Prof. Dr. Zeynep Ahunbay | İ.T.Ü Mimarlık Fakültesi

2- https://kulturenvanteri.com/yer/marpuccular-mescidi/#16/41.015419/28.970194

3- tr.foursquare.com›v/çelebi-oğlu-hoca…camii/

4- www.ussaki.net  ,  https://sufiler.blogspot.com/2007/09/

5- https://turbeler.org/detay/613-marpuccular-hoca-alaaddin-cami-haziresi

6- http://dunyacamileri.blogspot.com/2011/11/marputcular-camiinin-haritadaki-yeri_24.html?m=1

7- Uşşakilik ve Mehmet Şükrü efendi röpörtajı Oguzhan Kantar

8- https://islamansiklopedisi.org.tr/husameddin-ussaki-tekkesi

9- http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/husami-ahmed

10- HASAN HÜSÂMEDDÎN UŞŞÂKÎ VE ONA AİT OLMASI MUHTEMEL ŞİİRLER , UŞŞÂKÎLİK VE DİVAN ŞİİRİNDE UŞŞÂKÎ ŞAİRLER Dr. Lokman Taşkesenlioğlu

11- Sefine-i Evliya cild 4

12- Alaca mescid   Hadikatül Cevami syf.89

13 Çelebioğlu Aladdin mescidi Istanbul A.N. Galitekin s.48

14- Revnakoğlu’nun İstanbul’u cild 2 Mustafa Koç syf.997

15- Hüsameddin (Ahmed Hüsami) Uşşaki Divanı Tezi Yavuz Özenç (Sakarya Universitesi) Tez syf.38-39

Osmanlı Devletinde ilk tershane Yıldırım Bayezid devrinde Gelibolu’da oluşturulmuştur.

Uşşâkî yolu Gelibolu’da ilk olarak Memican-ı Saruhani hz.nin ( v. 1008-1600) öğrencisi Ömer Karibi efendi (v. 1605) ile temsil edilir. (1) Halifeleri : Osman Geliboluvi, Mehmed Geliboluvi, Maruf dede geliboluvi, Mamud kuşadavi, hasan esiri, süleyman kastomoni, gazanfer mehmed dede, müfti abdüllatif efendi, pirzade mehmed efendi, cüneyd mehmed efendi, Muhyiddin efendi, kemaleddin efendi, mehmed nuri efendi, aziz efendi, ali efendi, ömer efendi, hamza efendi, mustafa dussuki, Alim Sinan efendi, el hac Veli efendi, Ahmed Cahidi efendi. (8) Gelibolu Tekke mezarlığında medfun olmuştur. Ömer Karibi efendi’nin öğrencisi Alim Sinan hz. gelibolu bolayır’da 30 yıl irşad hizmeti yürütmüş. Hulefâsı: Dimetokalı Hasan Efendi – Gelibolulu Nûh Efendi – Keresteci Mustafa Efendi -Selanikli Mahmûd Efendi – Dıramalı Muhammed Efendi (“Keşanlı” da denilmiştir.) (4)

Keşan’da öğrencisi Muhammed Keşani hz.nin yanında vefat etmiştir. Alim Sinan hz.nin (1588’de sağ) diğer bir öğrencisi de Kuloğlu Hacı İlyas efendi (v.1657/8) olmuştur.

Kuloğlu Şeyh Hacı İlyas da Âlim Sinan Efendi’nin halifesi olduğuna göre uzun süre Gelibolu veya Gelibolu civarında bulunmuş olmalıdır. (2) Kuloğlu Hacı İlyas ef.nin Gelibolu’da ne kadar kaldığı, Gelibolu Uşşaki tekkesinde şeyhlik yapıp yapmadığı ile ilgili net bir bilgimiz bulunmamaktadır. (3)

Gelibolu Uşşaki dergahından günümüze tekkenin yapısı ve yeriyle ilgili birşey kalmamıştır. Sadece Ömer Karibi efendinin mezar taşı ile Gelibolulu Sadi ve Uşşaki yolu mensubu şeyh Sadık efendinin mezar taşlarından başka bir şey ulaşmamıştır.

Tâlib-i İrşâdî efendi Kilidbahir’de 1860’da Uşşâkîyye’nin
İrşâdiyye kolunu kurar. Yirmibir yıl Çanakkale, Gelibolu, Biga, Karabiga, Çardak, Lapseki, Bayramiç, Kumkale, Balıkesir ve Edremit’te dolaşır . Talib-i İrşadi hz.nin Gelibolu’da irşada memur halifesi Hüseyin Necib efendi idi. Tâlib-i İrşâdî’nin ölümünden sonra, yerine halîfesi Hüseyin Hüsnü Baba geçer. Tâlib-i İrşâdî’ye 1870 yılında intisâb eder ve 1878’de hilâfet alır . Edirne, İstanbul, Çanakkale, Bayramiç, Edremit, İzmir Dimetoka ve Gelibolu’da neşr-i tarikata memurdu. 1925’te Kilitbahir’de ölen Hüseyin Hüsnü Baba, Tâlib-i İrşâdî gibi dergâhın hazîresine sırlanır . (5)

Talib-i İrşadi halifelerinden Şücaaddin Aziz efendi de bir süre Gelibolu Uşşaki dergahında görev yapar. Daha sonra Mehmet Emin Pastutmaz efendi (1881-1965) Gelibolu’da irşad yapar. (6)

Hususan ser tarikat halveti hazreti pir Hüsameddin

Olup medfun Kasımpaşa’da ol can cismi berrakı

Hem anın ser halifi Hazreti Seyyid Memiy Can kim

Pes oldur teselli zatı pak zi envarı hallakı

Dahi feyz almışlar andan Geliboluda sakindir

Ki meşhur Şeyh Ömer hazretleri ol Hakka müştaki

Zi an şerhi mesabih sahibi alim Sinan dür kim

Musarrah ilmi hak şerhile natık itdi ervaku.

Kim andan hazreti Keşani Mehmed efendi kim ;

Olurdu lerzenak zikr ile heft efkanının takı (7)

Emir Ahmed Semerkandi oldu güneş misali

Varis-i taht-ı tarikat içtihad eyledi Hüsameddin Uşşaki

Eş-şeyh Memican himmet aldı geçti bütün zulmeti

Ömer Karibi aşık idi memnun etti Peygamberi

Alim Sinan hizmet etti zakirlere ,dervişana

Muhammed Keşani buldu rıza-i bari (9)

Kaynaklar:

(1) HALVETÎ ŞEYHLERDEN DÖRT KUŞAK UŞŞÂKÎ ŞAİR Lokman Taşkesenlioğlu https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/432987

(2) KULOĞLU ŞEYH HACI İLYAS VE KÜLLİYATI Bünyamin TAŞ

(3) Etvar-ı Seba Kuloğlu Hacı İlyas efendi Necdet Şengün

(4) Sefine-i Evliya Hüseyin Vassaf efendi

(5) Çanakkale’de Osmanlı Dönemi Tasavvuf
Ortamının İzleri: Tarîkat Yapıları Semiha ALTIER

(6) www.ussaki.com

(7) Silsilename-i Tarik-i Uşşaki 3.495 İsmail Hikmeti efendi (v.1772) divanı

(8) Avrupaua ilk adım sempozyumu Ömer Karibi efendi Mahmud erol kılıç

(9) Sıddık Naci Eren efendi divanı Secere-i kamilin syf 720

Cemâleddin Uşşakî Tekkesi – Eyüp

Cemâlîzâde Tekkesi ‚Hirâmî Ahmed Paşa Tekkesi‛, ‚Şalcızâde Tekkesi‛, ‚Uşşâkî Eğrikapı Tekkesi‛, ‚Savaklar Tekkesi‛, ‚Cemâlî Efendi Tekkesi‛, ‚Cemâlîzâde Tekkesi‛, ‚Cemâleddîn-i Halvetî Tekkesi‛, ‚Cemâleddîn-i Uşşâkkî Tekkesi‛, ‚Seyyid Cemâl Efendi Tekkesi‛ gibi isimlerle tanınan tekke Eyüp Fethi Çelebi Mahallesi, Savaklar Caddesi Eğrikapı’nın hemen dışında, Eğrikapı savaklarının karşısında 104 ada, 6-7 parsel üzerinde yer almaktadır.

 Cemâlîzâde Tekkesi, Yeniçeri Ağası Vezir Hirâmî Ahmed Paşa (ö. 1008/1599) tarafından XVI. yüzyılın son çeyreğinde mescid-tekke olarak inşâ edilmiştir.

 Halvetîliğin Uşşâkiyye, Cemâliyye, Sünbüliyye ve Şa‘bâniyye kollarına bağlı olarak faaliyet gösteren tekkenin mukābele günü pazar olarak belirlenmiştir. Rehber-i Tekâyâ’da ise cuma olarak verilmiştir

Tekkenin ilk postnişîni Abdülehad en-Nûrî’nin halîfelerinden Mehmed Nazmî Efendi’nin (ö. 1112/1700) mürîdi Şeyh Mehmed Efendi (ö. 1114/1702) olması hasebiyle tekke, kurulduğu dönemlerde Halvetiyye’nin Sivâsiyye koluna bağlı olarak hizmet etmiştir. Halvetiyye tarîkatının Uşşâkiyye şûbesinin Cemâliyye kolunun kurucusu Cemâleddîn-i Uşşâkî’nin 1155/1742 yılında adı geçen tekkede postnişîn olması, vefatından sonra buraya defnedilmesi ile bahsi geçen tekke, Cemâlîliğin âsitânesi olmuştur. Söz konusu tekke, 1251/1835 yılına kadar Cemâleddîn-i Uşşâkî’nin neslinden gelen meşâyıhın tasarrufunda kalmış ve ‚Cemâlizâde‛ adı ile ünlenmiştir. 1251/1835 yılından sonra ise Halvetiyye’nin Sünbûlî ve Şa‘bânî kollarına intikāl etmiştir.

 Sabih Ali efendi mescit-tevhidhaneye bir minber koydurarak, tekkenin yanına bir mektep inşa ettirir. Çeşitli dönemlerde onarılan yapı günümüzdeki şeklini son devirde almıştır.1905 yılında II.Abduhamid’in bendeganından Hamdi bey tekkeyi yeniden inşa ettirmiştir. Türbe harim bölümünden yüksek tutulmuş, duvarla ayrılmayarak bir mekan bütünlüğü içinde mescitle kaynaştırılmıştır.Türbenin pencereleri II.Mahmud devrinin ampir üslubunu yansıtır.Türbe önünde ise yapının banisi Hırami Admed Paşa yatmaktadır.

kaynaklar :

TANMAN M. BAHA DBİA c4,1993 İstanbul

ŞEYH MEHMED CEMÂLEDDÎN-İ UŞŞÂKÎ VE CEMÂLÎZÂDE TEKKESİ Nuran ÇETİN

Esin Demirel İşli, ‚İstanbul Tekkeleri Mimarisi Eklentileri ve Restorasyonu‛ (Doktora tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 1998), 46;

Ali Behçet Efendi

Birinci Ali Behçet Efendi (1727- 1822) , Konya doğumlu olup Ebu Bekir Efendinin oğludur.

1796 yılında Kâdiriyye, hem de Nakşibendiyye yolunun büyüklerinden olan Seyyid Burhâneddîn Mehmed Efendinin talebesi olmak için Bursa’ya Mevlânâ Celaleddîn-i Rûmî’nin işareti ile gitmiştir. Bununla birlikte Nakşibendiyye, Kâdiriyye, Sühreverdiyye, Çeştiyye tarikatlarında icazet almıştır. Ali Behçet Efendi 1822 yılında vefat etmiş olup yerine İbrahim Hayrani’yi bırakmıştır. Eserleri 1) Risâle-i Ubeydiyye-i Nakşibendiyye, 2) Behçet-üs-Sülûk, 3) Sırr-ül-Miâd, 4) Terceme-i Hâl-i Ricâl-i Çeştiyye, 5) Risâle-i Hâliyye, 6) Rûhâniyye, 7) Vâridât-ı Kalbiyye. Dir.

Kendisinden sonra 4 kişiyi kendine halife olarak bıraktı İbrahim Hayranî, Emir Buharî Dergâhı Şeyhi Mehmed Rıfkı Efendi, Derûnî Mehmet Efendi tekkesi postnişini Veliyeddin Efendi ve Eyüp Sultan Baba Haydar’daki Şeyhülislam Tekkesi postnişini Ali Uşşâkî Efendi (Pir Hüsameddin Uşşâkî hz. neslindendir) . Büyük oğlu Mehmed Feyzullah Efendi yetişinceye kadar halife olarak yerine İbrahim Hayranî Efendi’yi bıraktı.

Ali Behçet Efendi vefatına yakın İbrahim Efendi’yi yerine vekil bıraktı. Vefat etmeden önce İbrahim Efendi’ye, “Oğlum! Bir zaman gelecek Tahir Ağa Tekkesi şeyhliği boşalacak. Size orası teklif edilecek. Reddetme, kabul et” buyurmuştu.

İkinci Ali Behçet Efendi

İstanbul, Fatih’teki Tahir Ağa Dergahı’nın son postnişini olan Ali Behçet Efendi, Hicri 1277 (miladi 1860) doğumludur. Babası Şeyh Feyzullah Efendi, dedesi Şeyh İbrâhim Hayrânî’dir. Daha küçük yaşta iken medrese ilimlerini tahsil etmiştir.

Babasının vefâtı üzerine, Şeyh Saîd Efendi vekâleten babasının yerine şeyhlik makâmında bulundu. Ali Behçet Efendi, 1881 (H. 1299) senesinde babasının yerine şeyhlik makâmına oturarak, talebe yetiştirmekle meşgûl oldu.

Ali Behçet Efendi, Tahir Ağa Dergahı’nı devrin en önemli kültür merkezlerinden biri haline getirmiştir. Ali Behçet Efendi’nin zamanında Tahir Ağa Dergahı, Muhammed Esad Dede, Tahir’ül Mevlevi, Ahmed Avni Konuk, İbn’ül Emin Mahmud Kemal, Hüseyin Vassaf, Halveti Şabani meşayıhından Münzevi Hacı Kamil Efendi, Topçuzade Mehmed Arif Bey, Hafız Sadettin Kaynak gibi devrin tasavvuf, edebiyat ve sanat muhitlerinin önemli şahsiyetlerinin müdavim oldukları bir mekan hüviyetindedir. Ali Behçet Efendi’nin Hafız Tahsin Bey adlı bir halifesi olduğu gibi, Hırka-i Şerif semtinde Atik Ali Paşa Cami kurbundaki Uşşâkî Dergahı Şeyhi Hacı Mustafa Efendi’ye de Nakşıbendi hilafeti vermiştir. Topçuzade Mehmed Arif Bey tarafından kendisine emanet edilen Ahmed Sadık Yivlik, Ali Behçet Efendi’nin en önemli talebesidir. Ali Behçet efendi, 1354’de vefat etmiş, dedelerinden Mesnevihan Büyük Ali Behçet Efendi’nin medfun olduğu Üsküdar Çiçekçi Cami haziresinin hemen karşısında Karaca Ahmed Mezarlığı’nın girişine defn edilmiştir.

Abdullah Salahaddin Uşşâkî’den itibaren İbn Arabi’nin eserlerinin okunduğu ve takip edildiği bir merkez olan Tahir Ağa Dergahı, bu özelliğini son şeyhi Ali Behçet Efendi dönemine kadar sürdürmüştür . Ali Behçet Efendi, gâyet mütevâzî, ârif, edip, riyâzet ehli, fakirleri doyuran, güler yüzlü, ikrâm sâhibi bir zât idi.

https://ileilgili.org/ali-behcet-efendi-kimdir

http://www.yucedevlet.com/hem-naksi-hem-mevlevi-ali-behcet-efendi.html

https://www.dunyabizim.com/hikmet/8-tarikatten-mursidlige-salahiyetli-idi-h8054.html

https://www.ertugrulocagi.com/oku/4424/ali-behcet-efendi