Uşşâkî tarikatı büyüklerinden Sıddîk Nâci Eren Efendi’nin hocası olan Bekir Sidki Visâlî Hazretleri’nin mürşidi, Abdurrahman Sâmî Niyâzî kuddise sirruh Hazretleri’nin eserlerinde geçen kavramlardan biri de “ Tarikat-ı âliyede beş temel esas ”dır.

Kaynak : Abdurrahman Sami Niyazi hz.nin eserlerinden Ahmed kardeşimiz derledi.

[ Uşşâkî Dergâhı ] Mîrâhur Câmi-i şerîfi karşusında bulunan işbu dergâh, Evkâf Nâzırı  ( Vakıflardan sorumlu bakan )  Hâlid Efendi tarafından binâ ve bir mekteb-i ibtidâî (ilkokul) ile bir de sebil ve çeşmesi vardır. Mekteb çocuklarının sınıfları nisbetinde maâşları vardır. (Bu dergahın şeyhi , son dönem Uşşaki şeyhi Sıddık Naci Eren efendi’nin silsilesinden Ömer Hulusi efendinin halifelerinden gelen Muhammed Emin Tevfiki efendi (v.1331/ 1912) olup kabri şerifi de dergahın bahçesindedir. )

Mekteb kapusı üzerine menkuş olan târîh ber-vech-i âtîdir. (Mektep kapısı üzerine işlenmiş olan tarih aşağıdaki gibidir:)

Bi-hamdillah temâm oldı kılub Hakk lutfunı i’tâ (Allah’a hamdolsun, Hak lütfunu bağışlayıp tamam oldu)

Yapıldı mecma’-ı uşşâka müzeyyen bâğ-ı İrem-âsâ (Uşşakîlere İrem bağı gibi süslü bir toplanma yeri yapıldı)

Açıldı mevsim-i gülde dilâ dergâh-ı Uşşâkî (Ey gönül! Uşşâkî dergâhı gül mevsiminde açıldı)

İdelim andelîbân-veş gülistân-ı sühan icrâ (Bülbüller gibi söz gülistanı icra edelim [şakıyalım])

Mehmed Hâlid Efendi kim esbak nâzır-ı evkâf (Eski Vakıflardan sorumlu bakan olan Mehmed Halid Efendi ki;)

Esâs vaz’ına bânî olub kılmış idi binâ (Temelinin atılmasına kurucu olup bina kılmıştı -1880 yılı- )

Harîk vâkı’ olub soñra nice yıl mahrûbe kaldı (Yangın çıkıp sonra nice yıl harabe halinde kaldı)

Bu kerre duhter-i pâki mücedded eyledi inşâ (Bu defa onun temiz/kıymetli kızı yeniden inşa eyledi – 1911 yılında- )

Bütün tullâb-ı irfâna hem ebced-hân sıbyâna (Bütün irfan talebelerine ve alfabe okuyan çocuklara,)

Şu cem’iyyet ki atşâna füyûzât-bahşdır dâimâ (Susamışlara daima feyizler bağışlayan şu topluluktur)

Didim târîh-i tâmmını anuñçün himmetle dilden (Onun için tam tarihini himmetle, gönülden söyledim:)

Bu dâr-ı dil-güşânıñ vücûdu bâis-i ihyâ (Bu gönül açan yerin varlığı, hayat bulmasına [ihyasına] sebep oldu) 1297 (Hicri takvime göre, Miladi tahmini 1879-1880 yılları arası)

(Ahmed Karahisari’nin yazdığı hat olan -1562 yılı- ) Çeşme üzerinde mahkûk olan tarih şudur. (Çeşme üzerinde kazılı olan tarih şudur.)

Veka’a’t-tarih İnnâ a’taynâke’l-kevser Tarih “Şüphesiz biz sana Kevser’i verdik” [Kevser Suresi, 1. Ayet] düşüldü.

Fe tekabbeleha rabbuha bi kabulin hasen (Rabbi onu güzel bir kabul ile kabul etti. [Âl-i İmrân Suresi, 37. Ayet])

Lâ ilâhe illâllah Muhammedün Resûlullah (Allah’tan c.c. başka ilah yoktur, Muhammed s.a.v. Allah’ın elçisidir.)

Uşşaki Camii adresi :  yedikule mah. imrahor ilyas bey cad. No.90 fatih

Kaynaklar :

1- istanbul ansiklopedisi uşşaki dergahı maddesi, halid efendi tekkesi

2-  ZEYL-İ ŞAKÂ’İK Uşşâkîzâde’nin Şakâ’ik Zeyli UŞŞÂKÎZÂDE İBRÂHÎM HASÎB EFENDİ

3- Ömer Hulusi efendi divanı Doç. Dr. Mehmet Şamil Baş

4- Uşşakilik Bilal Reşit Çilli efendi

5- Revnakoğlu’nun İstanbul’u  Prof.dr. Mustafa Koç

6- TASAVVUFÎ-EDEBÎ BİR MUHİT OLARAK AYDIN: AYDINLI UŞŞAKÎ ŞAİRLER VE ŞİİRLERİ Doç Dr. Necdet ŞENGÜN*

Kuşadalı İbrahim Halvetî ve Kuşadası ve Civarında Tasavvufî Hayat I KUŞADASI – 2016

7- Sefinei Evliya Hüseyin Vassaf Efendi

Uşşaki meşayıhından Sıddık Naci Eren efendi’nin mürşidlerinden Mehmed Ruhi efendi divanında  Ramazan ile ilgili  bir şiiri :

Ramazan-ı Şerif Kasidesi

Ey Allah’ım bizlere tatdır lezzet-i şuhud

( şuhud : Tasavvuf yolunda ilerleyenin kalb ve rûh ile çeşitli mertebeleri görmesi.)
Merhaba ey hoş geldin mübarek şehr-i Ramazan
Tutalım oruç zevkiyle farz-ı terâvih
İftar, sahur sofrası mübarek şehr-i Ramazan
İnzal ettin Kur’an-ı cem’an Kadir gecesi
Zengin fakir bir oldu gönüller sunar doldu
Verelim zekat, fitre, mübarek şehr-i Ramazan
On günü rahmet ile yirmisi mağfiretle
Sonunda itgun minen niran mübarek şehri Ramazan

(  Yakıcı ve sıkıntılı geçen günlerin ardından sonunda mübarek Ramazan ayı geldi )
Şeriat orucu unsur tarikatle havasle
Hakikat marifetten her nefesi Allah ile
Sekiz Cennet açılır Cehennemler kapanır
Rahmet-i derya saçılır mübarek şehr-i Ramazan
Enbiya evliyalar mü’mine feyiz saçtılar
Habibullah şefâati ile mübarek şehr-i Ramazan
Allah oruç mükafat hududu yok cennette
Cemalinle karşılarım mübarek şehr-i Ramazan
Ya İlâhi Ruhi’yi nasip eyle ömründe
İhvânı mâfevkiyle tutmak Ramazanları Yâ Rabbi, bu ayı kalplerimize nûr, nefislerimize tezkiye, ruhlarımıza vuslat eyle.

Bizi Sen’den gayrısından uzaklaştırıp rızâna yaklaştır.

Kaynak :

1- Mehmed Rihi Efendi Divanı

Foto

Kitap temini : Şelale Yayıncılık  / 0 216 420 9581

Ramazan- Şerif Kur’an-ı Kerim’dir. Uşşaki meşayıhından Sıddık Naci Eren efendi’nin divanında  Ramazan ile ilgili  şiirlerinde geçen Kur’an-ı Krrim beyitleri :

Xxxxx
Ne büyük bir mucize, indi Kur’an-ı Kerim Cibril vahiy getirdi, Muhammed ül emine
S.13
Xxxxxxx
Aşık isen ey Sıddık, sıkı sarıl Kur’an’a Giceler de gündüzde de daim Allah Allah Gitmem gayrı kapılara, sen var iken Allah’ım
Kabul eyle ya Rabbi ol huzuruna
S.14
Xxxxx
Cibril vahiy getirdi, ayet ayet Resûl’e

İndi Kur’an-ı Kerim Cenab-ı Peygamber’e
S.19
Xxxxxx
Hakk’a aşık olmayan
Derde derman mı bilir?
Zikri daim olmayan

Sırr-ı Kur’an mı bilir?

S.29
Xxxxxx
Gel gir tevhid yoluna, eyle seyr-i süluku Oku Kur’an zikreyle, Mevla’nın emrine bak
S.39
Xxxxx
Onlar Allah velisi, amelleri Kur’an’dır Yaşar din-i İslam’ı hor görme dervişleri
S.41
Xxxxx
Aşık isen gel Allah’a, teslim ol can baş ile İlm-i ledün bilmeyenler, sırr-ı Kur’an’ı mı bilir?
S.47
Xxxxx
Sıkı sarıl İslam’a, Seyr-i sülük eyle sen Kur’an’ın emirleri, şeriatsız bilinmez
S.53
Xxxxx
Kim ki aşka yar olsa, her işi asan olur Yansa aşkın narına, sözleri Kur’an olur
S.57
Xxxxxx
Dön Allah’a Resûl’e, eyle tövbe istiğfar Kulluk eyle her daimi, sıkı sarıl Kur’an’a
S.64
Xxxxxx
Gel tut Hakk’ın emrini, gicelerde gündüzde

Amel et Kur’an ile, etmeyen helak olur
S.74
Xxxxxx
Amel ettim Kur’an’la, ayrılmazam İslam’dan

Ehl-i takva olunca, ResûI bana göründü
S.76
Xxxxx

Xxxxx
Otuz iki harf hemen, dört kitabın aslıdır Kitabımız Kur’an’dır, lütfeyleyen zata bak
S.90
Xxxxx
Ayrılmazam Kur’an’dan Resûl’ün Mustafa’dan

Yandım aşkın narına, Allah’ım sana geldim
S.92
Xxxxx
Nur-u Kur’an sahibi, Fahr-i alem Ahmed’i Hasaneyn’in dedesi, biz Resul’ü sevmişiz
…
Bir hamlede kılıçla, kafirleri yok eden Fatma zevci Haydar’ı, biz Kur’an’ı sevmişiz
S.100
Xxxxxx
Taat üzre her daimi, amelleri Kur’an’dır Ehlullahın arzusu, ne cennettir ne huri
S.109
Xxxxxx
Sür çıkar masivayı, eyle pür-nûr kalbini Oku Kur’an zikreyle, Mevla’ya dönelim gel
……
Bir gün gelir Azrail, cihanda gezme cahil Acep halin n’olacak, Kur’an’a dönelim gel
S.116
Xxxxxx
İki nurun kocası, cem eyledin Kur’an’ı

Ey Osman’ı zinnureyn, bir kez nazar kıl bana
S.124
Xxxxxx
Sıddık tanı Rahman’ı, gel tefekkür eyle sen

Mâhv olurdu mevcudat, emr-i Kur’an olmasa
S.128
Xxxxxx
Okurum daima, esma-ül hüsna

Gönüller coşturan, Kur’an’ı buldum
S.131
Xxxxx
Kur’an okur dilleri, nutk-ı Hüda sözleri Zikreder gönülleri, her an göresim gelir
S.132
Xxxxxx
Dinin imanın varsa, var onlara yakın ol Amelleri Kur’an’dır, aman sakın hor bakma
S.133
Xxxxxx
Dâim Hakk’ı zikreden, derdine şifa bulur
Arifi billah olan, sözleri Kur’an olur
S.136
Xxxxxx
Var tefekkür eyle sen, yaşa din-i İslam’ı
Sıkı sarıl gel Kur’an’a Resûl’ün yoludur bu
S.138
Xxxxxx
Rahmetini hep bildirdin, şol Kur’an-ı Kerim’de
Senin aff-ı cemilinden, ummazlar mı Allah’ım
S.146
Xxxxxxx
Eyle daim salavat, Cum’a günü oldukta Ver aşka sen kendini, oku Kur’an zikreyle
S.150
Xxxxxx
Gafletinden gel uyan ihya eyle Şaban’ı
Fahr-i alem ayıdır, sıkı sarıl Kur’an’a
S.152
Xxxxx
Şol cihanın fitnesinden, ne mümkündür kultulmak Kur’an ile amel eden, korktuğundan halas oldu
S.164
Xxxxxx
At gönülden gel hevayı , hep cümle masivayı
Sıkı sarıl Kur’an’a, Cenab-ı Hak yeter sana
S.177
Xxxxxx
Aşk bir bahr-ı ummandır, hadd-u kenarı olmaz
Delilim sırrı Kur’an’dır, bildir bana Mevlam Seni
S.184
Xxxxx

Zebur, İncil Tevrat’ın
Kur’ân ahkamı hakkı içün
Kıyamet günü haşreyle
Muhammed Mustafa ile
S.187
Xxxxx
Medh eyle gel ey Naci, över Kur’an ayetleri
Eyle dâim salavatı, aşkına Muhammed’in
S.194
Xxxxxx
İster isen Rahman’ı terk eyle masivayı Oku Kur’an zikreyle, her işin asan olur
S.203
Xxxxxx
Zebür, Tevrat ve İncil, geçer ismin Kur’an’da

Çok ayet nazil oldu, Sana ya Resülullah
S.206
Xxxxxx
Bulur sıhhat vücudun, az ye, az iç, az uyu Oku Kur’an-ı Kerim’i, derdine derman ola
S.213
Xxxxxx
Ya Rabbena Habibullah hakkıyçün

Eyle bizi iki cihanda aziz
Nûr-ı Kur’an’ın hürmetiyçün Kulluğundan, bizi mahrum eyleme
S.224
Xxxxxxx
Şeriat baş tacımız, amelimiz Kur’an’dır Hep budur imanımız, alimler anlar bizi
S.228
Xxxxxx
Bil ganimet her günü, Hakk’a çevir gönlünü

Etme zayi ömrünü, sıkı sarıl Kur’an’a
S.241
Xxxxxx
Oku sen her daim anı Canların canı Kur’an’ı Coşsun gönül deryası Var gir aşk meydanına
S.242
Xxxxx
Vakti seher kıl teheccud Oku Kur’an kıyam üzre Gafil olma seherlerde Çalış cismin hafif olsun
S.251
Xxxxxx
Şeriat elde mizandır Güzel tut elde mizanı Şeriattan sakın sapma Oku ayât-ı Kur’an’ı
S.258
Xxxxxx
Nûr-u Kur’an Hakk’ı çün, Fahr-i Alem Hakk’ı çün Çihar-ı yar Hakk’ı çün, açıver yolumu Allah’ım
S.260
Xxxxxxxx
Vakti seher kıl teheccud
Oku Kur’an kıyam üzre
Gafil olma seherlerde Çalış cismin hafif olsun
S.261
Xxxxx
Şeriattan sakın sapma Oku ayet-i Kur’an’ı
S.258
Xxxxx
Nur-u Kur’an Hakk’ı çün, Fahr-i Alem Hakk’ı çün Çihar-ı yar Hakk’ı çün, açıver yolumu Allah’ım
S.260
Xxxxxxz
Biz hakikat ehliyiz, ayrılmayız Kur’an’dan Kur’an’dır amelimiz, Uşşaki derler bize
S.263
Xxxxxx
(Erenler) Kur’an okur dilleri ilm-i ledün sözleri
Varisi Muhammed’i, Hazret-i Pir’i gördüm
S.264
Xxxxxxx
Ko bugünü yarını dünyanın pazarını
Yaşa din-i İslam’ı, amel et Kur’an ile
S.267
Xxxxxx
İman ile İslam’dan, kılma cüda Kur’an’dan

Resûl’ünle beraber, eyle ya Rab ya Allah
S.268
Xxxxxx
Peygamberi seversen, şeriatsız olur mu?
Amel eyle Kur’an’la, kıl beş vakit namazı
S.269
Xxxxxxx
Cem eyledi Kur’an’ı, Rahman’ın kelamını Ol Hazret-i Osman’ı, sevmeyen İslam olmaz
S.279
Xxxxxx

İndi Kur’an-ı Kerim, Cenab-ı Peygambere
Hep cümle insanlara, Hak emridir şeriat
S.280
Xxxxxxx
Gir mekteb-i irfana, öğren adab-ı erkanı Aslın bilmek dilersen, sıkı sarıl Kur’an’a
S.291
Xxxxxx
Terket arını, bırak varını
Oku Kur’an’ı, amel edelim
S.312
Xxxxxx
Sırr-ı vahdet zevkini, verdiler bana
Her daim amel ettim, uydum Kur’an’a
S.316
Xxxxxx
Gel temaşa etmeye, Fahr-i Alem Emin’i Oku Kur’an zikreyle, cennet yoludur bu yol
S.323
Xxxxxxx
Aşk yolunu gel sorma, ol zümreyi nadana

Cehlini terk edemez, sahib-i Kur’an olsa
S.330
Xxxxxx
Ne bahtiyar kişidir ki, okuduğu Kur’an ola

Mevla ona rahmet eder, gözyaşların kan ola
S.335
Xxxxxx
Sen hafız-ül Kur’an’sın, haya sahibi sultansın

Ey Hazret-i ya Osman, yardım eyle kıyamette
S.338
Xxxxxxxx
Dinin imanın varsa, var onlara (dervişlere) yakın ol
Amelleri Kur’an’dır, aman sakın hor bakma
S.340
Xxxxxx
Şeriat elde mizandır Güzel tut elde mizanı

Şeriattan sakın sapma Oku ayet-i Kur’an’ı
S.342
Xxxxxxx
Var tut Sıddık Hak emrini, aldanma gel şu faniye , Amel eyle Kur’an ile, etmeyen de iman mı var?
S.346
Xxxxxx
Sarıl Kur’an’a, din-i islam’a Amel edenler, Mevla’yı özler
S.362
Xxxxxx
indi Kur’an ayet ayet, Fahr-i Alem Emin’e Peygamberler ser-tacı, gel Cenab-ı Mustafa’ya
…
Gel ey Sıddık kıl temaşa, Resûlullah’ın didarını
Kur’an ile amel eyle, gel Muhammed Mustafa’ya
S.366
Xxxxxx
Dön zulmetten ol nura, sıkı sarıl Kur’an’a Gel arif ol ukbaya, terkeyle masivayı
S.371
Xxxxxx
Sıddık kalbin pak eyle, oku Kur’an zikreyle
Var cenâb-ı Resûl’e, Hak senden razı olur
S.377
Xxxxxx
Aşık isen ey Sıddık, sarıl Kur’an’a Zikrullah meclisine, isteyen gelsin
S.378
Xxxxxx
Cem eyledi Kur’an-ı haya sahibi Osman
Ol hafız-ı Kur’an’dır, hep derler Allah Allah
S.381
Xxxxx
iman ile İslam’dan, etme cüda Kur’an’dan Muhammed Mustafa’dan, beni mahrum eyleme
S.389
Xxxxx
Amelleri Kur’an’dır, yaşar din-i lslam’ı Ashabın yolundadır, Uşşaki’nin dervişi
S.405
Xxxxxx
Gel abid ol cismi yor, taat eyle Allah’a Oku Kur’an zikreyle, o gün bayram edelim
…
Cüda olma İslam’dan, iman ile Kur’an’dan Göç edelim iman ile, o gün bayram edelim
S.406
Xxxxxx
Ta giceler gündüzde, oku Kur’an zikreyle Yalvar güzel Allah’a, ağla gönül gel ağla
S.414
Xxxxxx
Sev ashâb-ı güzini, yaşa din-i İslâm’ı
Sıkı sarıl Kur’an’a, şefaatını isteyen
S.416
Xxxxxx
Sür yüzünü yerlere, evinde ve mescidde Oku Kur’an zikreyle, makamın cennet ola
S.420
Xxxxxx
Aldanma bu sağlığa, mala mülke evlada Gicelerde gündüzde, oku daim Kur’an’ı
S.423
Xxxxx
Lütfu ihsan olmasa Mahvolur mevcudat Hep azardı insanlar Kur’an’ı Kerim olmasa
….
Kim bilirdi Kur’an’ı Yüce din-i islam’ı Yaratılmazdı kainat Fahr-i Alem olmasa
S.433
Xxxxx

Kur’an ile amil ol Var tut Hakk’ın emrini Yoldaş olur imanın Dünyada ve ukbâda
S.434
Xxxxx
Oku Kur’an zikreyle Aşık isen ey Sıddık Dergaha tuttum yüzüm
Yüce Rahman-ı bildim
S.443
Xxxxx
Yaşa din-i isiam’ı, tabi oi sen Kur’an’a Tut Mevla’nın emrini, tutana sual olmaz
S.448
Xxxx
Ne kadar çok yaşasan, bir gün gelir seferin
Gel tedarik eyle sen, sıkı sarıl Kur’an’a
S.455
Xxxxxx
Nûru Kur’an hakkı çün, sevdir beni Resul’e
Cihan yar hakkı çün, açıver yolumu Allah’ım
S.466
Xxxxxx
Zikri daim olagör Var bir mürşid ara bul Sıkı sarıl Kur’an’a Yaşa dini İslam’ı
S.469
Xxxxxx
Lütfet ya Rab rızanı Sıddık Naci kuluna Cümle amellerimi Kur’an’a döndür
Fahr-i alem emini candan sevmişem Ya Rab ahlâkımı Resül’e döndür
S.473
Xxxx
Sarıl Kur’an’a, can verir cana
Canlara safa, Allah hu Allah
S.479
Xxxxxx
Mü’minler dua edin, huzur gelsin vatana Kur’an’la amel edin, İslam’a zafer gelsin
S.504
Xxxxxx
Aşık ol sen iptida, derviş olmak istersen Gel abid ol cismi yor, sıkı sarıl Kur’an’a
…
Oku Kur’an zikreyle, taat eyle her daim Eyle tövbe istiğfar, cümle günahlarına
S.508
Xxxxxx
Oku Kur’an zikreyle, gel aşka sen talib ol Eyle seyr-i sülüku, derviş olmak istersen
S.512
Xxxx
Kur’an’dı amelleri, bilirdi ilm-i ledün Tasarruf verilmişti, sultanlar sultanına
S.514
Xxxxxx
Var uy Kur’an’a, sarıl lslam’a Eder şefaatı, Peygamberimiz Fahr-i alemi, candan sevmişiz Didarına biz, mestaneleriz
S.522
Xxxxxx
Amelleri Kur’an’dır, yaşar din-i İslam’ı Peygamberin yolunda, Uşşaki’nin dervişi
S.523
Xxxxxx
Ol hazret-i Mevla’mıza Hamd-ü şükürler olsun Ne keremdir ne saadet Kur’an’ı gönderdi bize
…
Var zikrini çok eyle At gönülden gayrıyı Necat dilersen gel oku Ol mübarek Kur’an’ı
S.525
Xxxxxx
Cila ver şol kalbime, Kur’an’ın nuru ile Zahir batınımı, pür-nur eyle ya Rab ya Allah
S.528
Xxxxxx

Xxxxxxx
İndi Kur’an-ı Kerim, Cenab-ı Peygamber’e Hep cümle insanlara, Hak emridir şeriat
S.546
Xxxxxx
Sordum ben bir veli’ye, Hak’la konuşulur mu? O da bana dedi ki, Kur’an-ı Kerim oku
S.552
Xxxxxx
Kur’an okur dilleri, nutk-ı Hüda sözleri Zikreder gönülleri, her an göresim gelir
S.556
Xxxxxx
Dervişlikten maksud meram, marifette Rabbi en’am Evliyalar derviş tamam, her sözleri Kur’an olur
S.557
Xxxxx
Aşk yolunu gel sorma, ol zümreyi nadana
Cehlini terk edemez, sahib-i Kur’an olsa
S.558
Xxxxxx
Rahmetini hep bildirdin, şol Kur’an-ı Kerim’de Senin affı cemilinden, ummazlar mı Allah’ım
S.559
Xxxxxx
Sıkı sarıl İslam’a, seyr-i sülük eyle sen Kur’an’ın emirleri, şeriatsız bilinmez
S.567
Xxxxxx
Biz Muhammed ümmetiyiz, yolundayız izinde Amelimiz hep Kur’an’dır, cümle tarik bir değil
S.570
Xxxxxx
Sırrı vahdet zevkini verdiler bana
Her daim amel ettim, uydum Kur’an’a
S.573
Xxxxxx
Aşksız insan olur mu, Mevla’sını bulur mu Hiç taatsız olur mu, sıkı sarıl Kur’an’a
S.588
Xxxxxx
Çıkma şer-i şeriften, sıkı sarıl Kur’an’a Umarım şefâatını, budur Sıddık’an talebi
S.593
Xxxxxx
Oğren bunu gel ey Sıddık, över Kur’an ayetleri Hizmet eyle gel lslâm’a, memnûn et peygamberi
S.594
Xxxxxx
Ne muazzam bir mucize indi Kur’an-ı Kerim
Cibril vahiy getirdi Can Ahmed’im Peygamberim
S.597
Xxxxxx

Kaynak :

1- Sıddık Naci Eren Efendi Divanı

Foto

Kitap temini : Şelale Yayıncılık  / 0 216 420 9581

Yunus Emre Hazretleri’nin Beytinin Tasavvufî Şerhi
“Adım adım ileri, bu âlemden içeri,
On sekiz bin âlemi gördüm bir dağ içinde.”
Yunus Emre Hazretleri, şiiri irfanla yoğuran, sözü hâl ile söyleyen büyük bir Hak dostudur. Bu beyt-i şerif, insanın iç âlemine yönelişini ve hakikate doğru yürüyüşünü veciz bir şekilde ifade eder. Merhum Uşşaki meşayıhından Sıddık Naci Eren Hazretleri de sohbetlerinde bu beyti zikrederek, seyr u sülûkün mânâsına dikkat çekmiştir.
Tasavvufta Bu sözler, okuyana bilgi vermekten ziyade, onu kendi iç yolculuğuna çağıran işaretler olarak söylenmiştir.
“Adım adım ileri”
Hak yolunda yürüyüş, aceleyle ve iddiayla olmaz. Tasavvuf yolu, mertebeler hâlinde kat edilen bir yoldur. “Adım adım” ifadesi, seyr u sülûkün sabır, sebat ve süreklilik isteyen bir yürüyüş olduğunu bildirir. Kul bir anda kemâle ermez; kusurunu bilerek, nefsini tanıyarak ve mürşidinin terbiyesi altında yol alır.
Bu ilerleyiş, makam ve hâl arayışı değil; kulluk bilincinin derinleşmesidir.
“Bu âlemden içeri”
Burada kastedilen, dünyayı terk etmek yahut zahir hayatı inkâr etmek değildir. Asıl murad, dünyayı kalpten çıkarmaktır. İnsan zahirde bu âlemin içindedir; ancak bâtınen bu âlemin ötesine yönelmedikçe hakikate ulaşamaz.
“Âlemden içeri” ifadesi, zahirden bâtına, sûretten mânâya doğru yapılan manevî yolculuğu anlatır. Bu yolculuk, kalbin temizlenmesi ve nefsin terbiye edilmesiyle mümkündür.
“On sekiz bin âlemi gördüm”
Tasavvuf geleneğinde “on sekiz bin âlem”, Cenâb-ı Hakk’ın yarattığı bütün varlık mertebelerini ifade eder. Yunus Emre Hazretleri bu sözüyle, kâinatı dolaşmayı değil; kâinatın hakikatine vâkıf olmayı dile getirir.
Bu görme, gözle değil; kalple olan bir idraktir. İnsan kendi iç âlemini tanıdıkça, kâinatın sırlarına da aşina olur. Zira tasavvuf ehline göre insan, âlemin özü ve aynasıdır.
“Bir dağ içinde”
Beytin en derin mânâsı bu ifadede toplanır. Tasavvufî şerhlerde “dağ”;
insanın kalbini,
terbiye edilmiş nefsi,
yahut hakikati cem eden insan-ı kâmili
temsil eder.
Yunus Emre Hazretleri, on sekiz bin âlemin bir dağ içinde görülmesini; büyük ve geniş hakikatlerin, tek bir kalpte yahut kâmil mürşidde cem edilmesi şeklinde ifade eder. Nice büyük görünen âlemler, hakikatte bir özde toplanmıştır.
Bu, tasavvufta ifade edilen “Âlem insanda dürülüdür” sırrının şiir dilindeki beyanıdır.
Tasavvufî Netice ve Hâtime
Yunus Emre Hazretleri bu beyt-i şerif ile hak yolcusuna şunu hatırlatır:
Hakikat, dış âlemde değil; insanın kendi içindedir. Lâkin bu iç yolculuk, nefsin rehberliğiyle değil; edep, teslimiyet ve kâmil mürşidin irşadıyla mümkündür.
Merhum Sıddık Naci Eren Hazretleri de sohbetlerinde bu beyti okuyarak, zahirden bâtına yönelen kulun, mürşid rehberliğinde kalbinin arınacağını ve âlemlerin hakikatini kendi özünde idrak edeceğini beyan buyurmuşlardır. Adım adım yürüyen kul, bu irşad ile mânâya erişir.
Cenâb-ı Hak bizleri bu irfan yolundan ayırmasın. Başta Yunus Emre Hazretleri ve Sıddık Naci Eren Hazretleri olmak üzere, cümle evliyâullahın ruhlarına rahmet; himmet ve şefaatleri üzerimize olsun.

Şerh derviş kemal kardeşimizden.

2- ABDULLAH SALÂHI UŞŞÂKÎ Hazırlayan: Semih CEYHAN

3-  insan yayınları sitesi

Uşşakiler -Abdurrahman Sami Niyazi ve Ahmet Şücaeddin

Derleyen :  Selahattin Aydemir

Uşşâkîlik veya Uşşâkkîye, Şeyh Seyyid Hasan Hüsameddin’e dayanan Halvetîlik tarikatının bir koludur. Uşşakî, âşık kelimesinin çoğulu olan “uşşâk”tan türemiştir. Uşşâkkîyye yolu kendi içinde de birçok kollara ayrılmıştır. Uşşâkkîliğin merkez tekkesi İstanbul Kasımpaşa’da bulunan Âsitane-i Uşşâkkîyyedir.
Uzun bir tarihî geçmişi bulunan Uşşakî tarikatının son temsilcilerinden Sıddık Naci Eren efendinin  yol büyüklerinden  olan Abdurrahman Sâmi Niyazi Efendi ile Ahmed Şücaeddin Efendi ve öğrencilerinden bazıları bu kitapta anlatılmaktadır. Yazar, Uşşâkîlerin bu son temsilcileriyle ilgili kendisinde mevcut belge ve bilgileri tanık vererek kitabında anlatmaktadır.

Uşşâkî tarikatı büyüklerinden Sıddîk Nâci Eren Efendi’nin hocası olan Bekir Sidki Visâlî Hazretleri’nin mürşidi, Abdurrahman Sâmî Niyâzî kuddise sirruh Hazretleri’nin eserlerinden biri de “ Divanı ” dır.  Divanından bir şiiri ve şerhini paylaşıyoruz.

Kaynaklar :

1. Abdurrahman Sami Niyazi hz. Uludag Universitesi tezi

2. https://www.siddiknacieren.com/hayati/hocalari/abdurrahman-sami-niyazi-efendi-kaddesallahu-sirrahul-ali/1737/

3.  Şeyh Abdurrahman Sami Niyazi hz. Divanı

Foto :

Not :

Yüksel Altıntoprak efendi 1935’de Salihli’de doğmuş. Babasi Niyazi Altintoprak dedesi Salahi Altintoprak Arif Eren’in abisi. Arif Eren’in dedesi Turgutlu Uşşâkî meşayıhından olan Hüseyin Hakkı Baba’dır. Arif Eren efendi, şeyhi Şücâeddîn Baba’nın Şâdiye isimli kızıyla dünya evine girmiştir.

Soyadi kanununda biri eren digeri altintoprak soyadini almişlar. Mesleği marangozluk imiş.

Uşşâki meşayıhından SıddıkNaci Eren efendi’nin mürşidinin şeyhi olan Abdurrahman Sami Niyazi hz. yazları Salihli’ye gelirmiş. Uşşakiler kocaçeşme mahallesi ve civarında yaşarmış . Abdurrahman Sami hz. İlhamiye camiine gidermiş. Salihli’den Abdullah Salahi ef. (Yuksel Altintoprak’ın şeyhi) , Kamber Mehmet Yigit  , Hüseyin Mazlum Kutsal, Aşki elbiseci ismail ef, Abdurrahman Sami Niyazi hz.nin Dervisleri imiş .  Salihli Şahinler Vakfından Ahmed ef. de Sami divanını ilk basan vakıf idi. Abdurrahman Sami ef.nin bazi emanetleri de Salihli’de bulunuyor.

Yüksel amca 12 haziran 2025’de dar ul bekaya hicret etti. Allah c.c. rahmet eylesin.

Hazreti Muhammed’in doğum yıldönümünde düzenlenen ‘Dost-İslam’a Hizmet Ödülleri’  Hüseyin Vassaf Efendi’ye verilip ödülü muhafaza için Mahmud Erol Kılıç beyefendi’ye sunuldu.

Uşşâkî Asitanesi şeyhi Hüseyin Vassaf Efendi, 8 Mart 1872‘de İstanbul Aksaray’da doğdu. Birçok tekkeden icazet aldı ve telifi için yirmi yıl çalıştığı Sefine-i Evliya-i Ebrar için geniş saha araştırmaları yürüttü; mutasavvıflarla görüştü, tekke ve türbelerde incelemelerde bulundu. Eseri 1925’te tamamlanan çalışması yaklaşık 2000‘e yakın sufi biyografisini ihtiva etmektedir.

Vassaf Efendi, döneminin tanınmış simalarıyla ilişkiler kurdu; Tahirülmevlevi, İbnülemin Mahmud Kemal, Ahmed Remzi Akyürek, Bursalı Mehmed Tahir, Tahir Ağa Tekkesi şeyhi Ali Behçet Efendi, Halil Nihat Boztepe, Mehmet Ali Ayni gibi isimlerle dostluklar geliştirdi ve bunların bazıları hakkında müstakil eserler kaleme aldı.

21 Ekim 1929‘da Arnavutköy’deki evinde vefat eden Vassaf, vasiyeti üzerine Rumelihisarı Kabristanı’na defnedildi. Kitaplarının müellif hattı nüshalarının çoğu oğlu Suat Erler tarafından Süleymaniye Kütüphanesi’ne bağışlanmış; Tahir Ağa Dergahından intikal eden bazı eserleri ise Çemberlitaş’taki Karababa Tekkesinde bulunmaktadır.

Odul toreni videosu :