Tarikat-ı âliyede beş temel esas
Tarikat-ı âliyede beş temel esas
Uşşâkî tarikatı büyüklerinden Sıddîk Nâci Eren Efendi’nin hocası olan Bekir Sidki Visâlî Hazretleri’nin mürşidi, Abdurrahman Sâmî Niyâzî kuddise sirruh Hazretleri’nin eserlerinde geçen kavramlardan biri de “ Tarikat-ı âliyede beş temel esas ”dır.
Tarikat-ı âliyede beş temel esas vardır. Büyüklerimiz yolu şöyle tarif etmiştir:
1. Şeriatla doğruluk — cismin istikameti
Bu aşama, dış davranışların düzenlenmesi demek.
Yani kişinin:
- Günlük hayatında kurallara uygun hareket etmesi
- Helal–haram sınırlarına dikkat etmesi
- Fiziksel eylemlerinin disiplinli olması
Burada odak beden ve davranış.
Kısaca: Ne yapıyorsun? Nasıl yaşıyorsun?
2. Tam teslimiyet — kalbin istikameti
Bu aşama, içsel durumların teslimiyet hâlidir.
- Başına gelenleri kabullenmek
- İtiraz etmek yerine anlamaya yönelmek
- Kibir, isyan, aşırı kontrol isteğini azaltmak
Burada odak duygu ve niyet.
Kısaca: İçinde ne hissediyorsun ve buna nasıl tepki veriyorsun?
3. Sürekli zikir — ruhun istikameti
Zikir, kesintisiz bilinç hâli ve bunun ahlaka dönüşmesidir.
- Zihnin dağılmaması, sürekli bir bilinç hâlinde olmak
- Zikredilenin ahlakına bürünmek.
- Unutkanlıktan çıkıp “uyanık” kalmak
Bu sadece dil ile tekrar değil, aynı zamanda bilinç sürekliliği.
Kısaca: Zihnin neyle meşgul?
4. Kalbî rabıta — sırrın istikameti
Rabıta, bağ kurmak demek. Bu hal kalbin belirli bir merkeze odaklanmasıdır.
- Manevî bir referans noktasına yönelmek
- İçsel merkez oluşturmak
- Dağınık benliği tek bir odakta, hakikatte toplamak
“Sır” burada kişinin en derin, başkalarına kapalı boyutudur.
Kısaca: En derin odağını ne belirliyor?
5. Murakabe — ahfa istikameti
Murakabe, gözlemlemek ve farkında olmak. Sürekli içsel izleme hâlidir.
- Kendi iç işleyiş süreçlerini izlemek
- Düşünce, duygu ve niyetleri anlık fark etmek
- Sürekli iç denetim hâlini, işleyişini bilmek
“Ahfa”, en gizli katman; yani bilinçaltından öte bir yerdir. Bu makam, Allah’ın kuluna şahdamarından daha yakınım dediği yere yakın yerdir. Nefsin bütün her şeyi bu yerde açığa çıkar.
Kısaca: Kendini, nefsini ne kadar bile biliyorsun?
Kaynak : Abdurrahman Sami Niyazi hz.nin eserlerinden Ahmed kardeşimiz derledi.
